Placówka oświatowa Eduwersum

HR-owe Koło Ratunkowe: Zlecenie pracy w nadgodzinach

Czy wiesz, że praca w godzinach nadliczbowych powinna być wykonywana na wyraźne polecenie pracodawcy i uzasadniona konkretnymi potrzebami? Sprawdź, jak prawidłowo zlecać pracę w nadgodzinach i nie narazić pracodawcy na konsekwencje ze strony organów nadzoru! Zapraszam do lektury kolejnego artykułu z cyklu “HR-owe Koło Ratunkowe”, w którym kieruję do źródeł prawa pracy, interpretacji resortowych i orzecznictwa.

Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach

Założycielka HR na Szpilkach i Eduwersum

Data publikacji:
5 kwietnia 2022

Pani Moniko, mamy w naszej firmie przypadek osoby, która ze względu na rozkład autobusów przychodzi do pracy pół godziny przed oficjalnym rozpoczęciem i zostaje pół godziny dłużej, już po zakończeniu pracy działu. Pracownik ten domaga się od kierownika wypłaty nadgodzin, które rzekomo powstały z tytułu opisanego wyżej przedłużonego czasu pracy, spowodowanego samowolą pracownika. Jak mamy zapobiec tego typu przypadkom? Nie mamy potrzeby pracy w nadgodzinach i absolutnie nie jest naszym celem wykorzystywanie pracowników!

Dyscyplina pracy

Na wstępnie przypomnijmy, iż obowiązującą normą czasu pracy jest praca przez 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy. Aby uniknąć nieporozumień, takich jak opisane w przywołanej wyżej wiadomości od Czytelniczki mojego bloga, warto uregulować zasady przebywania pracowników na terenie zakładu pracy po godzinach pracy. Można tego dokonać np. poprzez umieszczenie w przepisach wewnątrzzakładowych odpowiedniego zapisu o tym, że nadgodziny mogą wystąpić tylko na pisemne polecenie przełożonego.

Kwestia dyscypliny pracy powinna zostać uregulowana w regulaminie pracy, a ten powinien określać m.in.:

  • organizację pracy,
  • warunki przebywania na terenie zakładu pracy w czasie pracy i po jej zakończeniu, systemy i rozkłady czasu pracy,
  • procedurę zlecania i rozliczania pracy w godzinach nadliczbowych.

Planowanie nadgodzin

Przepisy nie regulują wprost sposobu zlecania nadgodzin. Jako zasadę należy jednak przyjąć, że nadgodzin nie planujemy w rozkładzie czy grafiku, gdyż inspektorzy PIP oceniają to często jako błąd – nadgodziny mają bowiem występować tylko doraźnie w sytuacjach, których nie dało się przewidzieć w chwili tworzenia grafików pracy.

Zobacz stanowisko Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie zaliczania czasu wolnego za nadgodziny do odpoczynku tygodniowego >

Zlecenie pracy w nadgodzinach

Jeżeli zachodzi konieczność, aby pracownik pracował dłużej niż wynika to obowiązującego go rozkładu czasu pracy, w każdym systemie czasu pracy pracodawca ma prawo zlecić pracownikowi pracę w nadgodzinach.

Oczywiście z wyłączeniem tych grup pracowników, którym pracować w nadgodzinach nie wolno, a należą do nich m.in.:

  • kobiety w ciąży,
  • pracownicy wychowujący dzieci w wieku do lat 4, jeśli złożyli oświadczenie o zamiarze korzystania z tego uprawnienia,
  • pracownicy niepełnosprawni,
  • pracownicy młodociani.

Samo polecenie wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych może być wydane w dowolny sposób, także dorozumiany – dla przykładu, brak sprzeciwu przełożonego na wykonywanie w jego obecności przez pracownika obowiązków może być zakwalifikowane jako polecenie świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych – uzasadnienie do wyroku SN z dnia 14 maja 1998 r., I PKN 122/98).

Pracownik, który otrzymał polecenie pracy w nadgodzinach musi wykonać polecenie pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej, np. kary porządkowej czy w szczególnych przypadkach rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem lub w trybie art. 52 k.p. (porównaj art. 100 § 1 k.p. oraz art. 100 § 2 pkt 4 k.p.).

Pamiętaj! Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w przypadku konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii oraz w przypadku szczególnych potrzeb pracodawcy, które mogą wynikać, np. z absencji chorobowej pracowników czy konieczności pilnego, terminowego wykonania określonej pracy!

Pracodawco, pilnuj rocznego limitu nadgodzin!

Liczba godzin nadliczbowych nie może przekraczać limitu wskazanego wprost w Kodeksie pracy. Dobowy limit określony jest pośrednio w art. 132 Kodeksu pracy i stanowi, iż pracownikowi w każdej dobie przysługuje minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, natomiast limit roczny wynosi 150 godzin.

Wyższą liczbę godzin nadliczbowych w ciągu roku można jednak ustalić w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub indywidualnej umowie o pracę.

Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych w wymiarze przekraczającym dopuszczalny limit godzin nadliczbowych jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Jest ono zagrożone karą grzywny podobnie jak łamanie zakazu zatrudniania w godzinach nadliczbowych pracowników objętych zakazem takiej pracy.

Ciekawe orzecznictwo

Uzasadnienie do wyroku z 26 maja 2000 r. (I PKN 667/99; OSNP 2001/22/662)
Szczególne potrzeby pracodawcy to potrzeby specjalne, niecodzienne, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną przez pracodawcę działalnością, a praca w godzinach nadliczbowych może być zarządzona jedynie w sytuacjach wyjątkowych.

Wyrok SN z 16 grudnia 1987 r. (I PRN 68/87; OSNCP 1989/10 poz. 164)
Mimo, że praca w godzinach nadliczbowych jest wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika, nie uzasadnia to odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy w celu zakończenia usuwania awarii.

Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach

Założycielka HR na Szpilkach i Eduwersum

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 9 miesięcy / pakiet kursów
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 12.03.2024
  • 5 miesięcy / pakiet kursów
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 9 miesięcy / pakiet kursów
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 12.03.2024
  • 5 miesięcy / pakiet kursów
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia MASTERCertyfikowany Kurs Kierownika Działu kadr i płac, VII

  • Start: 28.02.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla Wymagających

  • Start: 12.06.2024
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeń dla Wymagających SP

  • Start: 28.02.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Zatrudniania Cudzoziemców

  • Start: 8.04.2024
  • 3 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi, edycja VI

  • Start: 5.06.2024
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź
Newsletter

Zostawienie adresu email jest równoznaczne ze zgodą na otrzymywanie ode mnie wiadomości i z akceptacją naszej Polityki Prywatności.

Polityka prywatności
Dziękujemy!

Nasze ostatnie wpisy na blogu

HR Detektywi #88 Kwoty wolne od potrąceń z zasiłków, obowiązek podawania przyczyny wypowiedzenia, przechowywanie danych osobowych kandydatów

Do Sejmu wpłynął projekt podniesienia kwoty wolnej do 60 000 zł rocznie. Znamy już nowe kwoty wolne od potrąceń ze świadczeń należnych z ubezpieczenia społecznego. Przełomowy wyrok NSA w sprawie okresu przechowywania danych osobowych kandydatów do pracy oraz wyrok TSUE w sprawie obowiązku uzasadniania wypowiedzenia umowy na czas określony. Sprawdź HR Detektywa, czyli monitoring nowości i zmian.

Zobacz kursy, szkolenia i programy rozwoju zawodowego organizowane przez Eduwersum

Eduwersum Collegium Rozwoju HR (dawniej: Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego i Zarządzania Zasobami Ludzkimi) - lider na rynku nowoczesnych szkoleń online z dziedziny tzw. twardego i miękkiego HR

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 9 miesięcy / pakiet kursów
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 12.03.2024
  • 5 miesięcy / pakiet kursów
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 9 miesięcy / pakiet kursów
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 12.03.2024
  • 5 miesięcy / pakiet kursów
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 12.03.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia MASTERCertyfikowany Kurs Kierownika Działu kadr i płac, VII

  • Start: 28.02.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla Wymagających

  • Start: 12.06.2024
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeń dla Wymagających SP

  • Start: 28.02.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Zatrudniania Cudzoziemców

  • Start: 8.04.2024
  • 3 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi, edycja VI

  • Start: 5.06.2024
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

To nowoczesny projekt edukacyjny, oferujący specjalistyczną wiedzę i doświadczenie z obszaru prawa pracy, kalkulacji wynagrodzeń oraz zarządzania procesami kadrowo-płacowymi i HR w dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstwach.

  • Certyfikowane szkolenia online i stacjonarne
  • Programy rozwoju zawodowego dla początkujących, specjalistów i menedżerów
  • Zaświadczenia MEiN (Eduwersum jest placówką oświatową)
  • Wysokie standardy potwierdzone ISO 9001

Metoda kształcenia oparta jest o praktykę i własne doświadczenie Uczestników. Wierzymy, że tylko uczenie się przez doświadczenie daje gwarancję zdobycia wiedzy.