Placówka oświatowa Eduwersum

Równoważny system czasu pracy – przypadki szczególnie uzasadnione

Dostosowanie systemu czasu pracy do wymogów stawianych na danym stanowisku pracy, tak by zrealizować cele i jednocześnie dać pracownikowi przestrzeń do satysfakcjonującego życia prywatnego, to wielka sztuka. Czy wiesz, że tak popularny, równoważny system czasu pracy, możliwy jest do zastosowania tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych?

Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach

Założycielka HR na Szpilkach i Eduwersum

Data publikacji:
26 stycznia 2023

Równoważny system czasu pracy

Zgodnie z art. 135 § 1 ustawy Kodeks pracy, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, może być stosowany system równoważnego czasu pracy.

W równoważnym systemie czasu pracy dopuszczalne jest:

  • przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin,
  • w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca, a
  • przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 3 miesięcy.

Przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych okres rozliczeniowy, może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy.

Co należy rozumieć pod pojęciem szczególnie uzasadnionych przypadków?

Przepis prawa pracy nie doprecyzowuje co należy rozumieć poprzez “szczególnie uzasadnione przypadki”. W związku z tym to strony układu zbiorowego pracy lub pracodawca i zakładowa organizacja związkowa, albo sam pracodawca decydują czy wobec pracowników wykonujących pracę określonego rodzaju lub ze względu na organizację, występują szczególnie uzasadnione przypadki stanowiące podstawę do wydłużenia okresu rozliczeniowego czasu pracy.

Ustawodawca wskazuje, że prace uzależnione od pory roku lub warunków atmosferycznych są rodzajem pracy uzasadniającym stosowanie równoważnego systemu czasu pracy przy jednoczesnej możliwości przedłużenia okresu rozliczeniowego.

Stosowanie równoważnego systemu czasu pracy jest dopuszczalne również w przypadku prac:

  • polegających na dozorze urządzeń lub 
  • związanych z częściowym pozostawaniem w pogotowiu do pracy, 
  • pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób, a także
  • pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służba ratowniczych.

Stałym elementem pracy wykonywanej w ramach równoważnego systemu czasu pracy może być częściowe pozostawanie w pogotowiu do pracy, czyli oczekiwanie na świadczenie pracy, co wiąże się jednak bezpośrednio z charakterem pracy lub jej organizacją. 

Omawiany system czasu pracy może być wprowadzony przy pracach w rolnictwie, w żegludze śródlądowej i przybrzeżnej, w zakładach gastronomicznych, hotelarskich, domach wczasowych oraz przy pracy członków personelu latającego i pokładowego.

Rodzaj pracy lub jej organizacja nie mogą być przyczyną wprowadzenia równoważnych norm czasu pracy, jeżeli do spiętrzenia prac doszło tylko doraźnie i tymczasowo, np. z powodu choroby lub nieobecności pracowników spowodowanej urlopami.

Ustalenie systemu i rozkładu czasu pracy

Przy równoważnych normach czasu pracy, określonym w art. 135 Kodeksu pracy, podstawowym okresem rozliczeniowym jest miesiąc. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy być przedłużony do trzech miesięcy. 

Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.

Pracodawca, u którego:

  • nie działa zakładowa organizacja związkowa albo
  • pracodawca, u którego zakładowa organizacja związkowa nie wyraża zgody na ustalenie lub zmianę systemów i rozkładów czasu pracy oraz okresów rozliczeniowych czasu pracy,

może stosować równoważny system czasu pracy w wydłużonym okresie rozliczeniowym oraz przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych po uprzednim zawiadomieniu właściwego okręgowego inspektora pracy.

Zawiadomienie właściwego inspektora pracy musi poprzedzać wprowadzenie przedłużonego okresu rozliczeniowego czasu pracy. Obowiązek zawiadomienia właściwego okręgowego inspektora pracy nie oznacza konieczności oczekiwania na wyrażenie zgody na wydłużenie okresu rozliczeniowego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy. Informacje o stosowaniu dłuższych okresów rozliczeniowych przez pracodawców są jedynie gromadzone we właściwych okręgowych inspektoratach pracy i mogą być uwzględniane przy planowaniu kontroli w zakładach pracy.

Pamiętaj! Regulamin pracy w zakresie stosowania systemu pracy w równoważnych normach czasu pracy powinien określać:

  • której grupy pracowników dotyczy system równoważnego czasu pracy,
  • w jakim wymiarze dobowym pracownicy będą wykonywać pracę, w stałym czy w zmiennym,
  • sposób w jaki zostanie zrównoważony przedłużony wymiaru dobowy,
  • długość okresu rozliczeniowego.

Pracodawcy zatrudniający mniej niż 20 osób, których nie obowiązuje wprowadzenie regulaminu pracy, mogą uregulować zasady stosowania równoważnego systemu czasu pracy wobec pracowników. W takim przypadku, zasady ustala w obwieszczeniu, które wchodzi w życie po upływie dwóch tygodni od podania go do wiadomości pracowników, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach

Założycielka HR na Szpilkach i Eduwersum

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 6 miesięcy
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 20.08.2024
  • 3 miesiące
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla wymagających

  • Start: 19.02.2025
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Master Certyfikowany kurs kierownika działu kadr i płac

  • Start: 6.11.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi

  • Start: 22.01.2025
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeńdla wymagających

  • Start: 6.11.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź
Newsletter

Zostawienie adresu email jest równoznaczne ze zgodą na otrzymywanie ode mnie wiadomości i z akceptacją naszej Polityki Prywatności.

Polityka prywatności
Dziękujemy!

Nasze ostatnie wpisy na blogu

HR Detektywi #99 Nowe stanowisko GIP, nowe limity dla pracujących emerytów, sygnaliści nie zgłoszą naruszeń prawa pracy

Monitoring nowości i zmian w przepisach prawa pracy. To musisz wiedzieć! GIP doprecyzował zasady udzielania dnia wolnego z tytułu świąt religijnych. Pracownicy oczekują pozytywnego feedbacku i empatii. Nowe limity zarobkowania dla emerytów. Senat wykreślił obszar prawa pracy z katalogu naruszeń, które będą podlegały zgłoszeniom przez sygnalistów.

Zobacz kursy, szkolenia i programy rozwoju zawodowego organizowane przez Eduwersum

Eduwersum Collegium Rozwoju HR (dawniej: Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego i Zarządzania Zasobami Ludzkimi) - lider na rynku nowoczesnych szkoleń online z dziedziny tzw. twardego i miękkiego HR

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 6 miesięcy
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 20.08.2024
  • 3 miesiące
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla wymagających

  • Start: 19.02.2025
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Master Certyfikowany kurs kierownika działu kadr i płac

  • Start: 6.11.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi

  • Start: 22.01.2025
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeńdla wymagających

  • Start: 6.11.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

To nowoczesny projekt edukacyjny, oferujący specjalistyczną wiedzę i doświadczenie z obszaru prawa pracy, kalkulacji wynagrodzeń oraz zarządzania procesami kadrowo-płacowymi i HR w dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstwach.

  • Certyfikowane szkolenia online i stacjonarne
  • Programy rozwoju zawodowego dla początkujących, specjalistów i menedżerów
  • Zaświadczenia MEiN (Eduwersum jest placówką oświatową)
  • Wysokie standardy potwierdzone ISO 9001

Metoda kształcenia oparta jest o praktykę i własne doświadczenie Uczestników. Wierzymy, że tylko uczenie się przez doświadczenie daje gwarancję zdobycia wiedzy.