Placówka oświatowa Eduwersum

Najbardziej obszerne w wiedzę z naszych produktów online

Najedź kursorem, na któryś z naszych programów.

Start: 10 październik 2023

9–miesięczny program rozwoju zawodowego

Test na stosunek pracy – lista pytań

Wybór podstawy zatrudnienia właściwy dla charakteru pracy determinuje szereg czynników, istotnych zarówno z punktu widzenia realizacji celów biznesowych, jak i odpowiedzialności względem organów nadzoru. Obowiązki i uprawnienia osoby, która decyduje się na współpracę z pracodawcą, koszty wynagrodzeń, obowiązki publiczno-prawne, to wszystko ma znaczenie. Poznaj zasady, dzięki którym bezpiecznie dobierzesz właściwą formę zatrudnienia i nie narazisz pracodawcy na niepotrzebne konsekwencje.

Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach i Eduwersum

Założycielka i CEO

Data publikacji:
21 lipca 2022

Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
§ 11. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
§ 12. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.

Art. 22 Kodeksu pracy

Właściwie całe rozważania na temat wskazany w tytule niniejszej publikacji moglibyśmy zamknąć tym jednym artykułem z Kodeksu pracy. Jednak, ile ludzi, tyle przypadków, a motywacje do inwestycji w kapitał ludzki są różne. Ustawodawca to przewidział, dlatego (w trosce o słabszą stronę stosunku pracy, czyli pracownika) przestrzegł w Kodeksie pracy przed nieuczciwym korzystaniem z dostępnych możliwości zatrudnienia i zawieraniem umowy cywilnoprawnej przy zachowaniu zakresu obowiązków i sposobu wykonywania pracy charakterystycznego dla umowy o pracę.

Co do zasady masz swobodę wyboru podstawy współpracy, jednak wybrana umowa musi odpowiadać charakterowi wykonywanej pracy. Przede wszystkim nie zawsze możesz zawrzeć umowę zlecenie czy umowę o dzieło, a wybór określonej umowy nie może służyć wyłącznie uniknięciu obowiązków wynikających z prawa pracy czy ubezpieczeń społecznych. To oznacza, że nie możesz wybrać umowy zlecenia dlatego, że wiążą się nią niższe koszty, jeśli praca wykonywana przez twojego pracownika ma cechy charakterystyczne dla umowy o pracę.

Źródło: www.biznes.gov.pl

Lista pytań, czyli test na stosunek pracy

Jeśli mamy wątpliwości, czy forma zatrudnienia łącząca strony jest ustalona poprawnie, warto sięgnąć po narzędzie, jakim jest “test na stosunek pracy”. Oto lista pytań, które należy rozważyć:

  • Czy praca świadczona przez zleceniobiorcę podporządkowana jest kierownictwu zleceniodawcy? Bierzemy tu pod uwagę poziom samodzielności i swobody w sposobie organizacji czasu, sposobu i miejsca pracy.
  • Czy za wykonaną pracę należy się odpłatność? Jest to charakterystyczna cecha umowy o pracę. Umowa cywilnoprawna może mieć charakter bezpłatny.
  • Czy praca wykonywana jest osobiście przez zleceniobiorcę? Umowa zlecenie jest umową starannego działania. Obowiązkiem zleceniobiorcy nie jest wykonanie zleconej czynności pod stałym kierownictwem zleceniodawcy. Zlecenie może być realizowane przez inne osoby.
  • Czy praca powtarzana jest w codziennych lub dłuższych odstępach czasu?
  • Czy praca wykonywana jest na „ryzyko” zleceniodawcy? W reżimie umowy o pracę pracownik nie jest obciążony ryzykiem realizacji zobowiązania.
  • Czy praca wykonywana jest w miejscu i czasie wyznaczonym przez zleceniodawcę? W reżimie umowy o pracę miejsce i czas świadczenia pracy są ustalone w umowie. Pracownik nie ma swobody samodzielnego ustalania wymienionych warunków.

Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego

Cechą wspólną umowy o pracę oraz umowy zlecenie jest to, że są to umowy starannego działania.

Umowa o wykonanie usługi, która nie posiada wyżej wymienionych cech, nie powoduje powstania stosunku pracy, nawet jeśli spełnione są niektóre z wyżej wymienionych warunków. W przypadku jednak, gdy w zawartej umowie występują z porównywalnym nasileniem cechy umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej, wtedy rozstrzygająca o typie umowy jest wola stron.

Jak zmienić umowę zlecenie na umowę o pracę?

Zmiana formy zatrudnienia z umowy zlecenie na umowę o pracę może zostać dokonana na mocy woli obu stron stosunku pracy. Motywacją do przyjęcia takiego rozwiązania może być zarówno zwiększona odpowiedzialność pracownika, jak i na przykład zmiana zakresu obowiązków, na który strony się umówiły.

Innym powodem może być również wykonanie zaleceń pokontrolnych Państwowej Inspekcji Pracy lub orzeczenia sądu, jeśli poszkodowany pracownik uzna, że jego umowa zlecenie nosi znamiona stosunku pracy.

W przypadku, gdy treść i zakres przedmiotu zlecenia określonego przez strony w umowie cywilnoprawnej nadmiernie przypomina stosunek pracy lub stanowi obejście przepisów Kodeksu pracy, wówczas istnieje ryzyko, że podczas kontroli inspektor pracy uzna, że umowa zlecenie ma charakter umowy o pracę. Należy mieć tutaj na uwadze, że wsteczne korekty mogą się wiązać z koniecznością dopłaty składek na ubezpieczenia społeczne i/lub ubezpieczenie zdrowotne oraz fundusze.

Kto, będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu zawiera umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 nawiązanie stosunku pracy § 1 powinna być zawarta umowa o pracę, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Art. 281 Kodeksu pracy

Zatrudnienie na podstawie umów cywilnoprawnych w ogólnopolskim Programie działania PIP na lata 2022-2024

Pracodawcy mogą z całą pewnością spodziewać się, że inspektorzy PIP w ramach działań kontrolnych koncentrować się będą na ocenie warunków świadczenia pracy, w szczególności na podstawie umów zlecenia i umów o dzieło, a także umów zawartych z osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą – z uwzględnieniem powtarzalności ich zawierania. Kontrole planowe, jak i stanowiące reakcję na skargi, obejmą w latach 2022-2024 w szczególności obszar przestrzegania przepisów dotyczących obowiązku wypłacania minimalnej stawki godzinowej.

Posłuchaj podcastu, w którym ekspert prawa pracy tłumaczy różnice pomiędzy umową o pracę a umową zlecenie.

Ciekawe orzecznictwo

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1997 r., I PKN 394/97
Przepis art. 22 § 11 KP nie ma zastosowania, gdy w łączącym strony stosunku prawnym brak podstawowych elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, takich jak osobiste wykonywanie czynności oraz podporządkowanie organizacyjne i służbowe. Przepis art. 25(1) KP ma zastosowanie w sytuacji, w której strony – mimo iż faktycznie zawarły (w warunkach przewidzianych w tym przepisie) umowy o pracę – nadały im inną nazwę, np umów zlecenia.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1998 r.,
I PKN 416/98

Brak bezwzględnego obowiązku osobistego świadczenia pracy wyklucza możliwość zakwalifikowania stosunku prawnego jako umowy o pracę.
Przepisy prawa pracy nie definiują umowy o pracę. Brak wskazania w normie prawnej elementów przedmiotowo istotnych tej czynności prawnej (essentialiarum negotii) powoduje, że do jej kwalifikacji nie można stosować metody klasyfikacyjnej (jak przy umowach nazwanych prawa cywilnego). Umowa o pracę jest dwustronną czynnością prawną kwalifikowaną prawnie metodą typologiczną. Metoda ta polega na porównaniu cech właściwych dla określonego typu umowy z występującymi w umowie kwalifikowanej i w oparciu o ich nasilenie ustalenia rodzaju umowy. Przeważająca liczba cech właściwych dla danego typu umowy decyduje o zakwalifikowaniu ocenianej umowy jako umowy tego właśnie typu. Dla stosunku prawnego, którego podstawę stanowi umowa o pracę cechami właściwymi są: osobisty charakter świadczenia pracy, odpłatność pracy, podporządkowanie pracownika w procesie wykonywania pracy, ciągły charakter (trwałość) wzajemnych zobowiązań podmiotów, swoisty rozkład odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań (ryzyko podmiotu zatrudniającego). Cechy te są istotnymi dla każdej umowy o pracę, niezależnie od jej rodzaju.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt I PK 176/16
Jeżeli w umowie przeważają cechy pracownicze, takie jak podporządkowanie pracodawcy czy brak realnej możliwości wykonywania umowy przez inną osobę niż zatrudniony, to mamy do czynienia z umową o pracę. Nawet jeżeli wolą stron było zawarcie umowy cywilnoprawnej.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2017 r., Sygn.akt III AUa 21/17
Pracownikami, stosownie do art. 8 ust. 1 u.s.u.s., są osoby pozostające w stosunku pracy, przez nawiązanie którego, w myśl art. 22 § 1 k.p. pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem. Praca w ramach stosunku pracy jest zatem wykonywana w ścisłym reżimie pracowniczym, którego cechy, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, są następujące: 1) pracownikiem jest osoba fizyczna, która zobowiązuje się do pracy w zamian za wynagrodzenie; 2) przedmiotem umowy ze strony pracownika jest samo pełnienie (wykonywanie) pracy; 3) przy wykonywaniu której nie jest on obciążony ryzykiem realizacji zobowiązania; 4) pracownik obowiązany jest świadczyć pracę osobiście; 5) będąc w realizacji zobowiązania podporządkowanym pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., II UK 164/05).


Autor publikacji:
Monika Smulewicz HR na Szpilkach i Eduwersum

Założycielka i CEO

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 6 miesięcy
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 20.08.2024
  • 3 miesiące
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla wymagających

  • Start: 19.02.2025
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Master Certyfikowany kurs kierownika działu kadr i płac

  • Start: 6.11.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi

  • Start: 22.01.2025
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeńdla wymagających

  • Start: 6.11.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź
Newsletter

Zostawienie adresu email jest równoznaczne ze zgodą na otrzymywanie ode mnie wiadomości i z akceptacją naszej Polityki Prywatności.

Polityka prywatności
Dziękujemy!

Nasze ostatnie wpisy na blogu

Dorabianie do etatu w Polsce – co na to firmy i jak często o tym wiedzą? Raport Aplikuj.pl

Chęć poprawy własnej sytuacji ekonomicznej jest głównym powodem, dla którego pracownicy szukają dodatkowego zarobku poza miejscem stałego zatrudnienia. Według różnych danych sytuacja ta dotyczy nawet 30-40 proc. osób obecnych na rynku pracy. Niektórzy dorabiają za wiedzą przełożonego, inni nie informują go o swoich planach. Z najnowszego raportu Aplikuj.pl wynika, że ponad połowa pracodawców chciałaby, by prawo pozwalało im na weryfikację dodatkowych form zarobku podejmowanych przez pracowników.

Zobacz kursy, szkolenia i programy rozwoju zawodowego organizowane przez Eduwersum

Eduwersum Collegium Rozwoju HR (dawniej: Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego i Zarządzania Zasobami Ludzkimi) - lider na rynku nowoczesnych szkoleń online z dziedziny tzw. twardego i miękkiego HR

Akademia Mistrzostwa Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 4 miesiące / pakiet kursów
2500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

  • Start: 20.08.2024
  • 6 miesięcy
3997 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Mistrzostwa Kadrowego

  • Start: 20.08.2024
  • 3 miesiące
2750 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Prawa Pracy dla wymagających

  • Start: 19.02.2025
  • 3 miesiące
3500 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Master Certyfikowany kurs kierownika działu kadr i płac

  • Start: 6.11.2024
  • 6 miesięcy
8000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia HRCertyfikowany kurs specjalisty ds. zarządzania zasobami ludzkimi

  • Start: 22.01.2025
  • 6 miesięcy
4200 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Kalkulacji Wynagrodzeńdla wymagających

  • Start: 6.11.2024
  • 3 miesiące
4000 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

Akademia Inspektora Ochrony Danych

  • Start: 26.09.2024
  • 4 miesiące
4305 PLN

Możliwość płatności w transzach

Sprawdź

To nowoczesny projekt edukacyjny, oferujący specjalistyczną wiedzę i doświadczenie z obszaru prawa pracy, kalkulacji wynagrodzeń oraz zarządzania procesami kadrowo-płacowymi i HR w dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstwach.

  • Certyfikowane szkolenia online i stacjonarne
  • Programy rozwoju zawodowego dla początkujących, specjalistów i menedżerów
  • Zaświadczenia MEiN (Eduwersum jest placówką oświatową)
  • Wysokie standardy potwierdzone ISO 9001

Metoda kształcenia oparta jest o praktykę i własne doświadczenie Uczestników. Wierzymy, że tylko uczenie się przez doświadczenie daje gwarancję zdobycia wiedzy.