HR-owe Koło Ratunkowe: Wypadek w drodze do pracy i z pracy

Pracownik spóźnia się na poranne spotkanie z klientem. W biurze rośnie niepokój – wszyscy zastanawiają się, gdzie jest i czy wszystko w porządku. Po chwili okazuje się, że w drodze do pracy miał wypadek komunikacyjny i doznał urazu ręki. Choć niegroźny, wymagał interwencji medycznej. Sytuacja rodzi pytania: jakie świadczenia przysługują w przypadku niezdolności do pracy? Jak prawidłowo udokumentować zdarzenie? W artykule przybliżam procedury i prawa pracowników związane z wypadkami w drodze: do i z pracy.

Okoliczności zdarzenia. Definicja wypadku w drodze do pracy lub z pracy

Zgodnie z art. 57b Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.

Czy zawał w czasie pracy można uznać za wypadek przy pracy? Czytaj w artykule na blogu

Przepisy nie precyzują dokładnego początku i końca drogi do pracy. Na podstawie orzecznictwa należy przyjąć, że droga do pracy rozpoczyna się z chwilą opuszczenia przez pracownika mieszkania (zamknięcia drzwi domu) i kończy się na granicy terenu władztwa zakładu pracy, natomiast droga z pracy do domu rozpoczyna się po przekroczeniu bramy zakładu pracy i wiedzie do progu domu (mieszkania) pracownika (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt I UK 120/14).

Ponadto, na mocy art. 57b. ust. 2 ustawy, za drogę do pracy lub z pracy uważa się drogę do miejsca lub z miejsca:

• innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego;
• zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych;
• zwykłego spożywania posiłków;
• odbywania nauki lub studiów.

Kiedy przerwa w drodze do pracy lub z pracy jest „życiowo uzasadniona”?

Co w sytuacji, gdy pracownik wracający z pracy do domu miał wypadek, jednak wcześniej zatrzymał się, aby zatankować samochód lub zrobić drobne zakupy? Pojęcie przerwy „życiowo uzasadnionej” było niejednokrotnie przedmiotem orzeczeń sądowych. Okoliczności każdej sprawy należy rozpatrywać indywidualnie w aspekcie niezbędnych potrzeb bytowych pracownika. Przykładowo, sądy uznają, że zrobienie drobnych, codziennych zakupów nie przerywa drogi do pracy, natomiast spotkanie towarzyskie już tak.

Procedura postępowania przy wypadkach w drodze do pracy i z pracy. O czym muszą pamiętać strony stosunku pracy?

Obowiązki pracownika

Zatrudniony, który uległ wypadkowi w drodze z pracy lub do pracy powinien jak najszybciej zawiadomić o zaistniałym zdarzeniu pracodawcę, np. telefonicznie. Dzięki szybkiej reakcji, możliwe będzie odpowiednie udokumentowanie sprawy, a co za tym idzie – uzyskanie świadczeń chorobowych. W pierwszej kolejności jednak należy zadbać o swoje bezpieczeństwo i, jeśli zajdzie taka potrzeba, niezwłocznie skontaktować się ze służbami medycznymi.

Sporządzenie karty wypadku

Obowiązkiem pracodawcy będzie ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku w karcie wypadku. Wzór karty wypadku i procedury postępowania powypadkowego zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, sposobu jego dokumentowania, wzoru karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz terminu jej sporządzania.

W odróżnieniu od wypadku przy pracy, przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy nie powołuje się dwuosobowego zespołu powypadkowego. Kartę wypadku wypełnia pracodawca lub osoba przez niego wyznaczona. Osoba ta nie musi mieć dodatkowych kwalifikacji w zakresie przepisów BHP.

Zgodnie z ww. rozporządzeniem uznanie zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy następuje na podstawie:

• oświadczenia poszkodowanego, członka jego rodziny lub świadków co do czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia,
• informacji i dowodów pochodzących od podmiotów badających okoliczności i przyczyny zdarzenia lub udzielających poszkodowanemu pierwszej pomocy,
• ustaleń sporządzającego kartę.

Dowodami w sprawie mogą być: zaświadczenie lekarskie lub inne dokumenty medyczne, zdjęcia miejsca zdarzenia czy notatka policyjna.

Kartę wypadku należy sporządzić w ciągu 14 dni od uzyskania zawiadomienia o wypadku w dwóch egzemplarzach. Jeden egzemplarz przekazuje się poszkodowanemu lub członkowi jego rodziny, a drugi należy przechowywać w dokumentacji powypadkowej. Okres przechowywania dokumentacji powypadkowej wynosi 10 lat. Odmowa uznania zdarzenia jako wypadek w drodze do lub z pracy wymaga uzasadnienia.

Świadczenia, które przysługują pracownikowi z powodu wypadku

Jeżeli dane zdarzenie, które uznano za wypadek w drodze do pracy lub z pracy spowodowało niezdolność do pracy, ubezpieczony będzie miał prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. To kolejna z istotnych różnic w porównaniu z wypadkami przy pracy, gdzie świadczenia wypłacane poszkodowanemu finansowane są z ubezpieczenia wypadkowego. Podstawą wypłaty świadczeń jest karta wypadku.

Jeśli poszkodowany ma status pracownika, od pierwszego dnia ubezpieczenia będzie mu przysługiwało wynagrodzenie chorobowe (za 14 lub 33 dni) w wysokości 100% podstawy wymiaru świadczenia. Po tym okresie, jeżeli niezdolność z powodu wypadku nadal będzie trwała, pracownik otrzyma zasiłek chorobowy, również w wysokości 100% podstawy.

Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego pracownik może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne – w wysokości 90% podstawy zasiłku chorobowego przez pierwsze 3 miesiące oraz 75% podstawy za kolejne 9 miesięcy.

Ubezpieczonemu, który uległ wypadkowi w drodze do/z pracy nie przysługuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu.