Dyskryminacja w pracy

Jedną z podstawowych zasad prawa pracy jest bezwzględny zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu pracowników.

Zgodnie z  art. 11³ Kodeksu pracy:

„Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna.”

Od 7 września 2019 r. jakiekolwiek nierówne traktowanie (niewymienione w Kodeksie pracy lub nawet niestwierdzone obiektywnie) można zaklasyfikować jako dyskryminację.

Przepisy Kodeksu pracy wyróżniają dwa rodzaje dyskryminacji: dyskryminację bezpośrednią i dyskryminację pośrednią.

Dyskryminacja bezpośrednia następuje, gdy ze względu na którąkolwiek z cech chronionych (np. płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną itp.) pracownik był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy. Przykładem dyskryminacji bezpośredniej jest oferowanie szkoleń  zawodowych wyłącznie pracownikom-mężczyznom.

Dyskryminacja pośrednia ma miejsce, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują dysproporcje w zakresie warunków zatrudnienia na niekorzyść pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn dyskryminujących (tj. płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną). Przykładem dyskryminacji pośredniej jest oferowanie niższych wynagrodzeń osobom pracującym w niepełnym wymiarze czasu.

Przejawem dyskryminowania jest także działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika.

Jeżeli wystąpią zachowania dyskryminujące osoba, która ich doświadczyła może dochodzić swoich praw w sądzie pracy. W przypadku dyskryminacji można domagać się odszkodowania lub przywrócenia do pracy, jeśli na skutek dyskryminacji umowa została rozwiązana. Dodatkowo osoba dotknięta dyskryminacją może złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która rozpocznie postępowanie.