Nadchodzi fala upałów. O czym warto pamiętać podczas gorących dni w kontekście zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy?  

Kalendarzowe lato rozpoczęło się od fali gorąca i upałów. Prognozy pogody wskazują, że największa fala upałów przed nami. Praca w warunkach wyższej temperatury nie sprzyja pracownikom, dlatego należy zadbać o ich komfort i dostosować ich pracę do zmieniających się warunków pracy.  

Bezpieczne warunki pracy także w czasie wysokich temperatur 

Zgodnie z przepisami prawa pracy pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie odpowiednich warunków pracy. Dotyczy to również okresów występowania wysokich temperatur. 

Ochrona przed nadmiernym nasłonecznieniem 

Jednym z podstawowych działań jest ograniczanie nagrzewania pomieszczeń pracy. Nadmierne nasłonecznienie może powodować znaczny wzrost temperatury wewnątrz budynków, co obniża komfort pracy i zwiększa ryzyko przegrzania organizmu.  

W praktyce pomocne mogą być: 

• rolety, 
• żaluzje, 
• folie przeciwsłoneczne, 
• markizy, 
• inne osłony okienne ograniczające dopływ promieni słonecznych. 

Dla pracowników wykonujących pracę na zewnątrz np. na budowach, w rolnictwie, przy pracach drogowych, pracodawca powinien zapewnić ochronę przed promieniowaniem słonecznym. Może to obejmować dostarczanie odpowiednich nakryć głowy, odzieży ochronnej oraz kremów z filtrem UV. Ważne jest także, aby prace na zewnątrz były planowane w godzinach porannych lub wieczornych, kiedy słońce nie jest tak intensywne. Warto również zadbać o regularne przerwy w cieniu, gdzie pracownicy mogą odpocząć i się nawodnić. 

Dostęp do wody pitnej 

Państwowa Inspekcja Pracy na swojej stronie przypomina, iż każdy pracownik musi mieć dostęp do wody zdatnej do picia przez cały rok. Ale podczas upałów zapewnienie zwykłej wody może nie wystarczyć. 

Zapewnienie pracownikom wody lub innych napojów chłodzących to bezwzględny obowiązek pracodawcy w konkretnych warunkach termicznych: 

• przy obowiązkach wykonywanych na powietrzu – gdy termometr wskazuje powyżej 25°C, 
• przy zadaniach wewnątrz budynków – gdy temperatura na stanowisku pracy przekracza 28°C. 

Niezależnie od stanowiska, napoje muszą być stale i bez ograniczeń dostępne dla całej załogi. Co ważne, w przypadku osób pracujących w tzw. gorącym mikroklimacie, sama czysta woda to za mało – dostarczane napoje powinny być wzbogacone o witaminy i sole mineralne, które organizm błyskawicznie traci. 

Odpowiednia wentylacja i wymiana powietrza 

Pracodawca powinien zapewnić odpowiednią wymianę powietrza w pomieszczeniach pracy. Systemy wentylacyjne powinny dostarczać świeże powietrze w ilości dostosowanej do liczby pracowników oraz rodzaju wykonywanej pracy. 

Nie zawsze konieczne jest stosowanie klimatyzacji. W wielu przypadkach właściwa wentylacja naturalna lub mechaniczna oraz regularne wietrzenie pomieszczeń mogą skutecznie poprawić warunki pracy. 

Skrócenie czasu pracy 

W ekstremalnych warunkach, gdy temperatura powietrza na stanowiskach pracy znacznie przekracza normy, pracodawcy powinni rozważyć skrócenie czasu pracy lub wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy. Ma to na celu zmniejszenie ryzyka przegrzania i odwodnienia pracowników. Co istotne, dobrowolne wprowadzenie takich rozwiązań nie może wiązać się z pomniejszeniem wynagrodzenia za czas nieprzepracowany. Alternatywną opcją w czasie upałów jest wprowadzenie w firmie możliwości pracy zdalnej (o ile specyfika pracy na to pozwala), chociażby w formie pracy zdalnej okazjonalnej. 

Pracodawca może również wprowadzić dodatkowe rozwiązania korzystniejsze dla pracowników, takie jak: 

• zmianę godzin rozpoczynania pracy, 
• wykonywanie najbardziej wymagających zadań w chłodniejszych porach dnia. 

Najważniejsze obowiązki pracodawcy podczas upałów, o których należy pamiętać 

W okresie wysokich temperatur zwrócić szczególną uwagę na: 

• ochronę pomieszczeń przed nadmiernym nagrzewaniem, 
• zapewnienie odpowiedniej wentylacji i wymiany powietrza, 
• dostarczanie napojów,  
• właściwą organizację czasu pracy, 
• utrzymanie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. 

Praca podczas upałów stanowi wyzwanie zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Warto zwrócić uwagę na liczne zagrożenia zdrowotne związane z wysokimi temperaturami. Do najpoważniejszych należą m.in. omdlenia, udary cieplne, odwodnienie organizmu, a także zaostrzenie chorób układu sercowo-naczyniowego oraz schorzeń nerek. 

Nadmierne obciążenie organizmu wysoką temperaturą może objawiać się między innymi: 

• uczuciem suchości w ustach,  
• zaburzeniami widzenia,  
• podwyższoną temperaturą ciała,  
• przyspieszonym oddechem,  
• bólami i zawrotami głowy,  
• nudnościami i wymiotami,  
• zaburzeniami orientacji,  
• utratą przytomności.  

W przypadku wystąpienia takich objawów nie należy ich bagatelizować. Mogą one świadczyć o przegrzaniu organizmu lub rozwijającym się udarze cieplnym, które wymagają niezwłocznego podjęcia działań oraz –  w razie potrzeby – udzielenia pomocy medycznej. 

Informator dla pracowników i pracodawców – BHP a upały w firmie 

Załóż bezpłatne konto na blogu i pobierz bezpłatny informator dla pracowników i pracodawców o upałach w firmie. Znajdziesz w nim praktyczne wskazówki dla pracodawców i pracowników, najważniejsze obowiązki wynikające z przepisów BHP oraz rekomendacje dotyczące organizacji pracy w czasie wysokich temperatur.