HR Detektywi #178: Nowe stawki diet za podróże służbowe, odmowa nowych warunków pracy a odprawa, obowiązek informacyjny PPE

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Nowe stawki diet za krajowe i zagraniczne podróże służbowe

Resort pracy szykuje zmiany w rozliczaniu podróży służbowych. Do konsultacji trafił projekt nowelizacji rozporządzenia regulującego należności z tytułu delegacji, który przewiduje podwyżki diet zarówno dla podróży krajowych, jak i zagranicznych. Obecne stawki nie były zmieniane od kilku lat – diety i limity na nocleg w podróżach zagranicznych obowiązują od 29 listopada 2022 r., natomiast wysokość diety za krajową podróż służbową pozostaje na tym samym poziomie od 1 stycznia 2023 r.

Nowa stawka diety za podróż krajową. Na co wpłynie?

Propozycje zaktualizowanych stawek są zawarte w projekcie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej. Najważniejsza zmiana dotyczy krajowej diety, która ma wzrosnąć z 45 zł do 60 zł za dobę podróży służbowej. Wyższa dieta pociągnie za sobą również wzrost innych należności:

• ryczałt na pokrycie kosztów dojazdu środkami komunikacji miejscowej stanowiący 20% diety wyniesie 12 zł,
• ryczałt za nocleg, stanowiący 150% diety wyniesie 90 zł,
• zwrot udokumentowanych kosztów noclegu będzie następował w wysokości stwierdzonej rachunkiem, jednak nie większej za jedną dobę hotelową niż dwudziestokrotność stawki diety, tj. do 1200 zł.

Diety za dobę podróży zagranicznej. Co się zmieni?

Zmieni się także wysokość diet z tytułu delegacji zagranicznych do niektórych krajów. Projekt zakłada podniesienie diet oraz limitów noclegowych dla takich kierunków jak Czechy, Francja, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Niemcy. Wszystkie stawki opublikowano w załączniku do rozporządzenia, który jest dostępny tutaj.

Ponadto na wniosek wiceprezesa NBP wprowadzono zmianę walut diety w państwach skandynawskich na euro. Z kolei przypadku Australii i Kanady nowością jest, że podróże będą rozliczane w dolarze amerykańskim.

Skutki nowych przepisów

Choć rozporządzenie bezpośrednio dotyczy pracowników sfery budżetowej, w praktyce jego znaczenie jest znaczenie szersze. Bowiem zgodnie z art. 77⁵ Kodeksu pracy pracodawcy prywatni nie mogą ustalać diet niższych niż określone w tym rozporządzeniu dla pracowników budżetówki.

Nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Przewidziano także regulacje przejściowe dla podróży służbowych rozpoczętych przed tą datą, a niezakończonych w dniu wejścia w życie zmian. W takich przypadkach należności będą ustalane proporcjonalnie:

• za czas podróży przypadający przed dniem wejścia w życie rozporządzenia według stawek dotychczasowych,
• za czas podróży przypadający od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia według nowych zasad.

News 2: Odmowa nowych warunków pracy a odprawa. Ważne stanowisko Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy w wyroku z 14 stycznia 2025 r. (sygn. I PSKP 23/24) potwierdził, że prawo do odprawy pieniężnej nie przysługuje automatycznie w każdej sytuacji rozwiązania umowy o pracę po wypowiedzeniu warunków umowy o pracę. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika, czy też odmowa przyjęcia nowych warunków stanowiła współprzyczynę rozstania z pracodawcą.

Sprawa dotyczyła pracownicy z wieloletnim stażem, której pracodawca, powołując się na względy organizacyjne, wypowiedział dotychczasowe warunki pracy i płacy, jednocześnie proponując dalsze zatrudnienie na innym stanowisku z niższym wynagrodzeniem. Pracownica nie przyjęła zaproponowanych warunków, a po rozwiązaniu umowy wystąpiła o odprawę pieniężną w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika.

Odmowa przyjęcia nowych warunków jako współprzyczyna rozwiązania stosunku pracy

Sąd Najwyższy nie podzielił argumentacji pracownicy. W uzasadnieniu podkreślono, że odprawa pieniężna „przysługuje pracownikom, którzy tracą pracę z przyczyn, które ich nie dotyczą, a nie pracownikom, którym pracodawca zmienia warunki pracy lub płacy i proponuje w dobrej wierze dalsze zatrudnienie”. Jak wskazał Sąd, wypowiedzenie zmieniające jest co do zasady czynnością zmierzającą do kontynuacji stosunku pracy, a jego rozwiązanie następuje dopiero w razie odmowy pracownika.

Zdaniem Sądu, odprawa w razie odrzucenia nowych warunków może być zasądzona tylko wyjątkowo – gdy nowe warunki proponowane w związku z wypowiedzeniem zmieniającym można uznać za zmierzające do rozwiązania stosunku pracy lub obiektywnie nie do przyjęcia.

Jeśli więc w wypowiedzeniu zmieniającym pracodawca zaproponuje pracownikowi warunki pracy obiektywnie do przyjęcia (stanowisko odpowiadające kwalifikacjom pracownika i adekwatne dla tego stanowiska wynagrodzenie), to odmowa przyjęcia takich warunków może być potraktowana, jako współprzyczyna rozwiązania stosunku pracy, co spowoduje, że odprawa pieniężna temu pracownikowi nie będzie przysługiwać.

Sąd Najwyższy zaznaczył jednocześnie, że każda sprawa wymaga indywidualnej, obiektywnej oceny, która powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności danego przypadku.

News 3: Obowiązek raportowania informacji o PPE do 31 stycznia 2026

Do dnia 31 stycznia 2026 r. podmioty, które nie przystąpiły do programu PPK, gdyż wcześniej utworzyły PPE, muszą przekazać do PFR oświadczenie o liczbie pracowników oraz uczestników Pracowniczych Programów Emerytalnych zatrudnionych u danego pracodawcy na dzień 1 stycznia 2026 r.

Jeżeli liczba uczestników PPE na dzień 1 stycznia będzie niższa niż 25% osób zatrudnionych w danym podmiocie, pracodawca będzie zobowiązany wdrożyć PPK. Zwolnienie z wdrożenia PPK przestaje obowiązywać od następnego dnia. W związku z tym pracodawca powinien zawrzeć umowę o prowadzenie do 10 dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy. Z kolei umowa o zarządzanie powinna być zawarta nie później niż na 10 dni roboczych przed upływem tego terminu (art. 134 ust. 2-3 ustawy o PPK). 

Ponadto zwolnienie z obowiązku utworzenia PPK przestaje obowiązywać, jeżeli dojdzie do:

• likwidacji PPE,
• zawieszenia naliczania i odprowadzania składek podstawowych do PPE w okresie przekraczającym 90 dni,
• ograniczenia wysokości odprowadzanych składek podstawowych do PPE poniżej 3,5% wynagrodzenia,
• opóźnienia w odprowadzaniu składek podstawowych do PPE przekraczającego 90 dni, które wynikło z celowego działania podmiotu zatrudniającego.

W jakiej formie należy przekazać informację do PFR?

Oświadczenia o liczbie pracowników i uczestników Pracowniczych Programów Emerytalnych można przekazać do PFR elektronicznie lub papierowo. Najwygodniejszą i najszybszą formą jest uzupełnienie dedykowanego, elektronicznego formularza. PFR przesyła do przedsiębiorców prowadzących PPE indywidualne kody TOKEN. Z wykorzystaniem kodu TOKEN i numeru NIP pracodawca może zalogować się na stronie www (https://ppe.pfr.pl/), gdzie udostępniony jest formularz do wypełnienia.

Oświadczenie można również złożyć w formie papierowej – na adres korespondencyjny PFR SA lub poprzez e-mail (oswiadczenie-ppe@pfr.pl).