Czy firma musi mieć podpisaną umowę na świadczenia medycyny pracy?

Czy umowa na świadczenia medycyny pracy jest obowiązkowa?

„Nasza firma do tej pory nie miała podpisanej umowy współpracy z lekarzem medycyny pracy. Mamy pracowników pracujących w różnych lokalizacjach i w razie konieczności przeprowadzenia badań lekarskich dajemy im skierowanie, a oni idą do wybranej przez siebie przychodni i tam robią badania. Usłyszałam, że to nie jest prawidłowe i że inspekcja pracy może uznać takie zaświadczenie za nieważne. Czy w takiej sytuacji powinniśmy niezwłocznie podjąć współpracę z placówką medyczną świadczącą usługę medycyny pracy?”

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

Zdobądź prestiżowy certyfikat i kompetencje specjalisty kadr i płac. Dołącz do prawdopodobnie najlepiej zaprojektowanego kursu, który łączy wiedzę i praktykę!
Start: 21.05.2026
Czas trwania: 6 miesięcy

Sprawdź

Co powinna zawierać zgodna z przepisami ustawy o służbie medycyny pracy umowa na świadczenia medycyny pracy?

Obowiązki w zakresie organizowania świadczeń związanych z medycyną pracy, zgodnie z przepisami o bezpieczeństwie i higienie pracy wynikającymi z kodeksu pracy, reguluje ustawa o służbie medycyny pracy. Zgodnie z art. 12 tej ustawy badania pracowników: wstępne, okresowe czy kontrolne, oraz inne świadczenia zdrowotne są wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej między pracodawcą a jednostką medycyny pracy (przychodnią lub gabinetem lekarskim).

Ustawa określa minimalny zakres zapisów takiej umowy, która powinna zwierać w szczególności: strony umowy, zakres opieki zdrowotnej (nie mniejszy niż minimalny wynikający z kodeksu pracy, ww. ustawy oraz rozporządzeń wykonawczych), warunki i sposób udzielania świadczeń zdrowotnych, sposób kontrolowania przez zleceniodawcę (pracodawcę) realizacji postanowień umowy, obowiązki pracodawcy wobec jednostki medycyny pracy zasady rozliczeń, tryb rozstrzygania sporów związanych z realizacją umowy. 

Spóźnienia pracownika do pracy. Czy pracodawca może ukarać pracownika i nałożyć karę finansową?

Czy pracodawca ma obowiązki wobec jednostki świadczącej usługi medycyny pracy?

Wśród obowiązków zleceniodawcy, czyli pracodawcy, wobec jednostki medycyny pracy znalazły się m.in. przekazywanie informacji o warunkach wykonywania pracy w zakładzie pracy (występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia, warunków uciążliwych, aktualnych wyników badań i pomiarów tych czynników), zapewnienie udziału w komisji BHP (jeśli działa u pracodawcy), zapewnienie możliwości przeglądu stanowisk pracy w celu dokonania oceny warunków pracy, udostępnianie dokumentacji wyników kontroli warunków pracy odnoszącej się do ochrony zdrowia. 

Jak służba medycyny pracy powinna współpracować z pracodawcą przy rozpoznawaniu i ocenie czynników i ryzyka zawodowego występujących z zakładzie pracy?

Czy jednostka świadcząca usługi medycyny pracy ma zobowiązania wobec pracodawcy?

Z kolei służba medycyny pracy powinna współpracować z pracodawcą przy rozpoznawaniu i ocenie czynników i ryzyka zawodowego występujących z zakładzie pracy oraz udzielaniu porad w zakresie organizacji pracy, ergonomii, fizjologii i psychologii pracy, co ma skutkować ograniczeniem szkodliwego wpływu na zdrowie pracowników. Ustawa oraz towarzyszące jej przepisy wykonawcze określają też m.in. jaką specjalizację i kwalifikacje powinien mieć lekarz udzielający świadczeń medycyny pracy oraz tryb uzyskiwania tych kwalifikacji.  

Pracodawca dokonuje wyboru placówki medycznej lub placówek (może ich być kilka) wykonujących świadczenia z zakresu medycyny pracy w porozumieniu ze stroną pracowniczą. 

Jak poprawnie rozliczać umowę zlecenie zawartą z uczniami i studentami?

Czy badania medycyny pracy przeprowadzone w jednostce, z którą pracodawca nie ma podpisanej umowy są ważne?

Istnieją sprzeczne interpretacje co do ewentualnej nieważności badań przeprowadzonych w jednostce, z którą pracodawcy nie wiąże umowa. Wprawdzie nie istnieje żaden przepis, który wprost zakazywałby przedkładania zaświadczeń wystawionych przez innego lekarza, niż ten, z którym pracodawcę wiąże umowa, jednak art. 12 ustawy może prowadzić do wniosku, że pracownik nie może tego zrobić, co więcej mogą się wręcz pojawić zarzuty, że pracownik nie wykonał swojego obowiązku poddania się wymaganym przez przepisy prawa pracy badaniom.  

Może to być bardzo istotne zwłaszcza w sytuacji, kiedy dochodzi do wypadku przy pracy. W „najlepszym” razie zaświadczenie wydane przez niewłaściwego lekarza może zostać zakwestionowane przez ZUS, co z kolei może skutkować odmową wypłaty świadczeń z tytułu niezdolności do pracy (zasiłek wypadkowy). 

Biorąc pod uwagę powyższe ryzyka, rekomenduje się wybranie jednostki medycyny pracy i podpisanie stosownej umowy na świadczenie usług medycyny pracy. Jeśli pracodawca ma pracowników rozproszonych w różnych lokalizacjach, może podpisać umowy z wieloma lokalnymi jednostkami, co pozwoli z jednej strony zapewnić zgodność procesów z przepisami, a z drugiej zredukować koszty np. związane z dojazdami na badania.  

Pobierz praktyczne tabele ze wskaźnikami płacowymi na 2026 rok

Pobierz przydatne tabele ze wskaźnikami dla specjalistów kadr i płac. W tabelach znajdziesz: % składek ZUS wraz z opisem zwolnień z opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, koszty uzyskania przychodu, współczynnik ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy 2026, ulga podatkowa, wysokość minimalnego wynagrodzenia brutto w podziale na niepełny wymiar czasu pracy, skala podatkowa, roczne ograniczenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe i inne.