HR Detektywi #185 Zwolniona sygnalistka, juniorzy bez pracy, hakerzy zabijają firmy, elektroniczna medycyna pracy, kontrola ZLA

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Empliset – platforma usprawniająca zarządzanie czasem pracy, procesami HR i komunikacją wewnętrzną.

Empliset

News 1: Sygnalistka zwolniona za wpuszczenie interwencji poselskiej do magazynu. Dowód – nagranie z monitoringu

Sygnalistka z sieci sklepów Dino została zwolniona dyscyplinarnie po wpuszczeniu na zaplecze sklepu interwencji poselskiej. Jak opisuje serwis wyborcza.pl, w okresie zimowym, wielokrotnie zgłaszała do centrali problem ze zbyt niską temperaturą w sklepie i magazynie. Uzasadnienie wypowiedzenia miało wskazywać na dopuszczenie osób postronnych do strefy magazynowej. Sprawa budzi poważne wątpliwości prawne. 

Kontrowersje dotyczą kilku obszarów. Po pierwsze, możliwego działania odwetowego wobec osoby zgłaszającej nieprawidłowości. Po drugie, wykorzystania monitoringu w sposób, który może być niezgodny z Kodeksem pracy. Po trzecie, braku konsultacji rozwiązania umowy ze związkiem zawodowym, mimo że pracownica była jego członkinią. Sprawą, na zlecenie ministry pracy, Agnieszki Dziemianowicz-Bąk, ma zająć się Inspekcja Pracy, a spór trafił już do sądu pracy.  

Czy pracodawca może używać monitoringu wizyjnego do kontrolowania czasu pracy pracownika? Czytaj więcej tutaj →

Na bazie przywołanego przykładu rekomendujemy działom HR sprawdzenie, czy w firmie rzeczywiście działają procedury ochrony sygnalistów. To znaczy, czy zasady działań odwetowych są jasno opisane, czy monitoring wizyjny jest wykorzystywany zgodnie z prawem oraz czy przy zwolnieniach szczególnie chronionych pracowników zachowywane są obowiązkowe konsultacje ze związkami zawodowymi.

News 2: Sztuczna inteligencja zabiera pracę juniorom. Niektórym taki scenariusz jest na rękę! 

AI coraz mocniej rozpycha się w obszarze stanowisk juniorskich, czyli ról asystenckich, na których młodzi ludzie zdobywają zawodowe szlify i uczą się funkcjonowania na rynku pracy. 

Czy jednak problem leży tylko w braku kompetencji młodych? Niekoniecznie! Z jednej strony coraz więcej prostych zadań biurowych, analitycznych i administracyjnych przejmują algorytmy. Faktem jest, że utrudnia to start zawodowy osobom początkującym, bo rekrutacje na klasyczne stanowiska entry level po prostu się kurczą.  

Jesteśmy świadkami nowego trendu. Menedżerowie odchodzą od ról związanych z zarządzaniem ludźmi, wskazując na wypalenie, presję i przeciążenie odpowiedzialnością. Coraz więcej osób nie chce dziś brać odpowiedzialności za innych ludzi, ich rozwój, emocje i efektywność. Wolą koncentrować się na własnych kompetencjach, swoich pasjach i mierzalnych rezultatach swojej pracy. Role eksperckie dają im większe poczucie sprawczości, mniejszą presję i wyraźniejszą granicę odpowiedzialności. Tymczasem rola menedżerska oznacza nie tylko dbanie o własne wyniki, ale także o dobrostan, zaangażowanie i rozwój zespołu. Dla wielu młodych osób taka odpowiedzialność nie jest dziś atrakcyjną ścieżką zawodową. 

HR Detektywi wyśledzili, że w działach HR warto przemyśleć ścieżki wejścia do organizacji i nie opierać ich wyłącznie na zadaniach, które łatwo zautomatyzować. Coraz ważniejsze będzie rozwijanie u młodych osób samodzielności, odpowiedzialności, komunikacji i kompetencji liderskich. Firmy, które dziś dobrze zaprojektują role juniorskie i programy rozwojowe, mogą zyskać przewagę w nowej grze na rynku pracy.

News 3: Ataki hakerskie zabijają polskie firmy. Kolejne zwolnienia grupowe wynikiem cyberprzestępstwa. Uważaj!  

Pracownicy tracą miejsca pracy z winy ataków hackerskich

Cyberataki coraz częściej uderzają nie tylko w systemy i aplikacje, ale też bezpośrednio w miejsca pracy. Najnowszy przykład to hurtownia książek spod Łodzi, będąca własnością grupy PWN, która po ataku hakerskim z lipca ubiegłego roku i utracie dostępu do części danych nie odzyskała stabilności operacyjnej. Spółka, która do czasu ataku była głównym dostawcą książek dla niemal połowy bibliotek w naszym kraju, jest zmuszona zamknąć magazyn i zwolnić całą załogę. Firma wskazuje wprost, że obok długotrwałych problemów finansowych to właśnie cyberatak był jedną z kluczowych przyczyn destabilizacji działalności. To pokazuje, że skutki cyberprzestępczości coraz częściej ponoszą nie tylko właściciele i zarządy, ale także pracownicy, którzy tracą zatrudnienie mimo braku jakiejkolwiek winy i wpływu na sytuację. 

Bezpieczeństwo polskich firm zależy także od bezpieczeństwa ich zagranicznych kontrahentów

Nie jest to odosobniony przypadek. W ubiegłym roku znana na całym świecie polska firma rowerowa złożyła wniosek o upadłość po ataku na niemieckiego kontrahenta, od którego miała otrzymać płatność za dostarczony towar. Herbapol Lublin mierzył się z żądaniem 900 tys. dolarów okupu, Kler poniósł koszty rzędu 800 tys. zł, a w firmie Polada wykradziono 250 GB wrażliwych danych. Również duże grupy nie są bezpieczne – w przypadku sieci Pepco atak phishingowy kosztował ponad 15 mln euro. Skala zjawiska rośnie: w 2024 roku liczba cyberataków na polskie firmy wzrosła do 110 tys. przypadków, czyli o 25 proc. rok do roku. Z raportu State of Ransomware Poland 2024 wynika też, że 13 proc. polskich firm straciło w wyniku cyberataków ponad 1 mln zł, a 8 proc. ponad 5 mln zł. Najbardziej narażone są branże użyteczności publicznej, administracji, finansów i ochrony zdrowia, ale w praktyce zagrożone są wszystkie organizacje przetwarzające duże ilości danych osobowych lub finansowych.  

Sprawdź, kiedy wzrasta ryzyko cyberataku na firmę!

Firmy stają się szczególnie atrakcyjnym celem dla cyberprzestępców wtedy, gdy mają dostęp do cennych danych, działają w rozproszonej strukturze albo przechodzą zmiany organizacyjne, wdrożenia i aktualizacje systemów. To właśnie wtedy zabezpieczenia bywają słabsze, a pracownicy bardziej podatni na błąd. Dlatego cyberatak nie jest już wyłącznie problemem działu IT. Coraz częściej staje się realnym ryzykiem biznesowym, które może zachwiać płynnością, zatrzymać operacje, wywołać kryzys reputacyjny, a w skrajnym przypadku doprowadzić do zwolnień grupowych lub likwidacji części działalności. 

Cyberbezpieczeństwo włącz do obszaru zarządzania ryzykiem pracowniczym

HR Detektywi pilnie śledzą ryzyka i rekomendują działom HR, by włączyły cyberbezpieczeństwo do obszaru zarządzania ryzykiem pracowniczym.

HR musi też wiedzieć, jak działać w razie wycieku danych pracowników, paraliżu systemów kadrowych czy nagłego kryzysu operacyjnego. Dziś cyberatak może oznaczać nie tylko stratę danych, ale także realne zagrożenie dla ciągłości zatrudnienia. 

News 4: Zmiany w badaniach medycyny pracy od 17 kwietnia

Od 17 kwietnia zaczną obowiązywać przepisy, na mocy których zostaną wprowadzone elektroniczne formy sporządzania orzeczeń lekarskich w kontekście badań medycyny pracy. Podstawa prawna: rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

Jedną z głównych zmian w przepisach dotyczących badań medycyny pracy jest wprowadzenie elektronicznego orzeczenia lekarskiego. Docelowo, orzeczenia będą wystawiane w formie elektronicznej i umieszczane w systemach informacji medycznych oraz będą udostępnianie pracownikowi poprzez Internetowe Konto Pacjenta (IKP). W praktyce oznacza to, że pracownik nie będzie zobowiązany do gromadzenia ani osobistego przekazywania papierowych zaświadczeń, ponieważ będzie mógł uzyskać do nich dostęp w formie elektronicznej w dowolnym czasie. W przepisach przejściowych przewidziano możliwość wystawiania i przekazywania orzeczeń lekarskich na dotychczasowych zasadach (w formie papierowej), jednak okres ten nie będzie mógł przekroczyć 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Czytaj więcej tutaj ➞

• Orzeczenie lekarskie nadal będzie można wystawić w postaci papierowej w przypadku braku dostępu do systemu teleinformatycznego lub na żądanie pracownika. 
• Orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci papierowej lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne przekazuje osobie badanej oraz pracodawcy.
• Podstawowa jednostka służby medycyny pracy, w której lekarz przeprowadził badanie profilaktyczne, przekazuje orzeczenie lekarskie pracodawcy w terminie i w sposób określonych w umowie zawartej z tą podstawową jednostką służby medycyny pracy.

News 5: Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy od 13 kwietnia 2026

Dnia 13 kwietnia 2026 r. wszedł w życie nowo dodany do art. 17 ustawy zasiłkowej ust. 1a, doprecyzowujący pojęcie „pracy zarobkowej”, której świadczenie podczas absencji chorobowej może grozić utratą prawa do zasiłku. Wiąże się on ściśle z zasadami przeprowadzenia kontroli zwolnień lekarskich.

Podsumowując, pracownik utraci zasiłek chorobowy, jeśli w trakcie zwolnienia lekarskiego, wykonywać będzie jakąkolwiek pracę zarobkową bez względu na podstawę prawną zatrudnienia. Wyjątek będą stanowiły zdefiniowane w ustawie tzw. czynności incydentalne.

Incydentalną czynnością nie może być polecenie pracodawcy dot. wykonywania pracy podczas zwolnienia lekarskiego

Kryteria, które warunkują utratę prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy to wykonywanie pracy zarobkowej lub podejmowanie aktywności niezgodnych z celem zwolnienia. W myśl przywołanego wyżej przepisu praca zarobkowa to każda czynność mająca charakter zarobkowy, z wyłączeniem czynności incydentalnych. Oznacza to, że chory pracownik będzie mógł, bez groźby pozbawienia go świadczenia chorobowego, wykonywać w trakcie zwolnienia lekarskiego incydentalne czynności zawodowe, np. podpisać rachunek, podpisać listę płac, odebrać telefon lub SMS od przełożonego lub klienta. Będzie mógł także wyjść poza stałe miejsce przebywania po niezbędne zakupy, na wizytę lekarską, rehabilitację, spacer lub do apteki.

Czy pracodawca może wezwać pracownika do pracy podczas zwolnienia lekarskiego?

Pracodawca nie może wzywać pracownika do pracy podczas tzw. L4. Zwolnienie lekarskie potwierdza czasową niezdolność do pracy lub konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, zatem w tym czasie pracownik nie powinien wykonywać obowiązków zawodowych. Jeśli mimo wystawionego ZLA pracownik świadczy pracę, może stracić prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku. Pracodawca nie może też wyciągać wobec pracownika negatywnych konsekwencji z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim.

Dotyczy to również przepisów o wykonywaniu w trakcie zwolnienia drobnych zadań. Przepisy wskazują, że istotną okolicznością o charakterze incydentalnym nie może być polecenie pracodawcy – celem tego doprecyzowania jest (jak czytamy w uzasadnieniu do projektu nowelizacji) ograniczenie ryzyka nadużywania przez pracodawcę jego nadrzędnej pozycji w relacji do pracownika w ramach stosunku pracy.

Kontroler sprawdzi zasiłek opiekuńczy! Czy poza ubezpieczonym są inne osoby mogące sprawować opiekę nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat?

Kontrole będą mogli przeprowadzać zarówno płatnicy składek uprawnieni do wypłaty zasiłków, jak i ZUS. Czynnościom kontrolnym podlegać będą zwolnienia lekarskie z powodu choroby, jaki i z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. Co więcej, przepisy wprost wskazują, że ZUS będzie mógł przeprowadzać kontrole wykorzystania zwolnień lekarskich przez osoby pobierające świadczenia po ustaniu zatrudnienia.

Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku rehabilitacyjnego w sposób niezgodny z jego celem jest przesłanką do utraty prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia lekarskiego.