HR-owe Koło Ratunkowe: Czy można odmówić pracownicy uprawnionej do urlopu wychowawczego możliwości obniżenia wymiaru czasy pracy? 

Szczególna ochrona i dodatkowe uprawnienia dla pracowników będących rodzicami

Ustawodawca objął pracowników będących rodzicami szczególną ochroną i przyznał im szereg dodatkowych uprawnień. Mają one na celu ułatwienie godzenia pracy zawodowej z ich obowiązkami rodzicielskimi.  

Umowa o pracę na czas określony a ciąża. Obowiązki pracodawcy, gdy pracownica na zastępstwie dostarcza zaświadczenie o ciąży

Kiedy złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy z art. 186⁷ k.p.?

Wniosek, wraz z towarzyszącymi mu dokumentami określonymi w przepisach wykonawczych, powinien być złożony najpóźniej na 21 dni przed terminem rozpoczęcia korzystania z obniżenia etatu. Jeżeli pracownik nie dotrzyma tego terminu, pracodawca może przesunąć termin zmiany tak, aby od momentu złożenia wniosku do obniżenia etatu upłynęło nie więcej niż 21 dni.  

Art. 186⁸ k.p. wprowadza z kolei ochronę przed wypowiedzeniem dla pracowników, którzy korzystają z urlopów wychowawczych i obniżenia wymiaru czasu pracy. W obu sytuacjach ochrona zaczyna działać od dnia złożenia wniosku, odpowiednio o udzielenie urlopu lub obniżenie wymiaru czasu pracy. Różny jest jednak czas jej trwania. W przypadku urlopu wychowawczego trwa do jego zakończenia, w przypadku obniżenia wymiaru czasu pracy – do dnia powrotu do nieobniżonego etatu nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. 

Ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych), którą muszą stosować pracodawcy zatrudniający co najmniej 20 pracowników, także ogranicza ochronę wynikającą z art. 186⁸ k.p. Jak wynika z art. 5 przywołanej ustawy w przypadku wypowiadania pracownikom umów w ramach zwolnień grupowych nie stosuje się co do zasady przepisów art. 38 i 41 kp oraz odrębnych przepisów dotyczących szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy. Przepis nie dotyczy zwolnień przeprowadzanych w trybie indywidualnym. 

Czy za pracownika, który skorzystał z części urlopu rodzicielskiego, należy opłacać składki na FP i FGŚP? 

Kiedy pracodawca może odmówić uwzględnienia wniosku pracownika-rodzica o obniżenie wymiaru czasu pracy?

Pracodawca jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku pracownika-rodzica o obniżenie etatu. Odmowa byłaby możliwa, jeżeli wniosek ten zostałby złożony niezgodnie z przepisami, np. pracownik wnioskowałby o pracę w wymiarze poniżej połowy etatu. W przytoczonej sytuacji takie okoliczności jednak nie zachodzą, wnioskowany wymiar czasu pracy – 39/40 etatu – mieści się w dozwolonym przedziale. Jeśli pracodawca nie uwzględniłby wniosku, naraża się na postępowanie przed sądem pracy, do którego może wystąpić pracownica.  

Ciąża pracownicy przebywającej na urlopie wychowawczym – jakie rozwiązania przewiduje prawo pracy?

Pracodawca może to również zrobić, jeżeli postępowanie pracownika pozostaje w sprzeczności w zasadami współżycia społecznego lub przeznaczeniem przyznanych uprawnień. Przepis art. 8 k.p. mówi bowiem, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego i takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie korzysta z ochrony.