Obowiązki pracodawcy w BHP – ocena ryzyka zawodowego, posiłki profilaktyczne i kontrola PIP

Ocena ryzyka zawodowego pracownika – obowiązki pracodawcy

Zgodnie z art. 207 § 2 Kodeksu pracy pracodawca ponosi pełną odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie. Odpowiedzialność ta ma charakter realny, a nie formalny. Samo stwierdzenie, że pracodawca zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie jest wystarczające.  Pracodawca jest obowiązany odpowiednio to udokumentować, aby przyjęte w zakładzie pracy procedury były aktualne oraz aby odzwierciedlały rzeczywiste warunki pracy.

Ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Człowiek w środowisku pracy może być narażony na oddziaływanie różnych czynników, które zagrażają jego zdrowiu i życiu.

Ocena ryzyka zawodowego musi być konkretna, odnosić się do danego stanowiska, uwzględniać rzeczywiste obciążenia oraz zagrożenia, a także podjęte działania profilaktyczne zmniejszające ryzyko.  Powinna podlegać także aktualizacji w razie zmiany organizacji pracy, technologii czy stosowanych środków chemicznych, a także w sytuacji wystąpienia wypadków przy pracy.

Jeżeli ocena ryzyka zawodowego jest niekompletna albo nieaktualna, inspektor pracy nie ma możliwości zweryfikowania, czy pracodawca prawidłowo zidentyfikował zagrożenia i czy zastosowane środki ochronne są adekwatne. Stwarza to także zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników.

Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy

Kiedy pracodawca musi zapewnić posiłki profilaktyczne?

Aby stwierdzić, czy pracownikom na stanowisku pracy przysługują posiłki profilaktyczne, niezbędne jest dokonanie pomiarów wydatku energetycznego przez upoważnione laboratorium do badań środowiska pracy. 

Posiłki profilaktyczne muszą być dostarczane pracownikom wykonującym prace:

• związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w ciągu jednej zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 2 000 kcal (8 375 kJ) u mężczyzn i 1 100 kcal (4 605 kJ) u kobiet,
• związane z wysiłkiem fizycznym powodującym w czasie jednej zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu ponad 1 500 kcal (6 280 kJ) u mężczyzn i 1 000 kcal (4 187 kJ) u kobiet, jeśli wykonywane są na otwartej przestrzeni w okresie od 1 listopada do 31 marca, albo w pomieszczeniach zamkniętych, gdzie temperatura ze względu na stosowane technologie utrzymuje się stale poniżej 10°C lub wskaźnik obciążenia termicznego (WBGT) wynosi powyżej 25°C,
• pod ziemią i przy usuwaniu skutków klęsk żywiołowych lub innych zdarzeń losowych.

Kiedy pracodawca musi zapewnić napoje pracownikom?

Pracodawca zapewnia napoje pracownikom zatrudnionym:

• w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25^oC,
• w warunkach mikroklimatu zimnego, charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
• przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10^oC lub powyżej 25^oC,
• przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,
• na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28^oC.

Zapewnienie napojów jest obowiązkiem pracodawcy i nie może być przerzucone na pracowników.

Kontrola PIP a dokumentacja BHP pracodawcy

Państwowa Inspekcja Pracy działa na podstawie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy z 13 kwietnia 2007 r. i ma prawo żądać od pracodawcy wszelkiej dokumentacji związanej z zatrudnieniem oraz warunkami pracy. Jeżeli dokumentacja BHP jest niekompletna, nierzetelna albo nie pozwala na ocenę rzeczywistych zagrożeń, inspektor może wydać nakaz jej uzupełnienia, nałożyć mandat albo skierować wniosek o ukaranie do sądu.

W sytuacjach, w których naruszenia miałyby związek z ciężkim wypadkiem lub śmiercią pracownika, pracodawca może liczyć się również z odpowiedzialnością karną z art. 220 Kodeksu karnego za narażenie pracownika na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.