Brak aktualnego szkolenia okresowego BHP – kodeks pracy, procedura i konsekwencje

Zespole HR na Szpilkach®, pomocy!
Jak mam postąpić, jeśli po roku pracy nie mam szkolenia okresowego BHP?Jakie konsekwencje grożą pracodawcy?

Obowiązek szkoleń BHP według Kodeksu pracy

Nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie.

Obowiązek znajomości przepisów i zasad BHP oraz odbywania szkoleń z tej dziedziny ciąży zarówno na pracownikach, jak i na pracodawcy. Zgodnie z art. 211 k.p. podstawowym obowiązkiem pracownika jest przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracownik ponadto jest obowiązany w szczególności znać przepisy i zasady BHP, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym.

Instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy. Kto i kiedy musi odbyć szkolenie?

Instruktaż ogólny odbywają, przed dopuszczeniem do wykonywania pracy:

• nowo zatrudnieni pracownicy,
• studenci odbywający u pracodawcy praktykę studencką,
• uczniowie zatrudnieni w celu praktycznej nauki zawodu.

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza się dla:

• pracownika zatrudnionego na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
• pracownika przenoszonego na stanowisko, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych,
• ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego studencką praktykę.

Obowiązki pracodawcy w BHP – ocena ryzyka zawodowego, posiłki profilaktyczne i kontrola PIP

Kiedy szkolenie pracownika przed dopuszczeniem go do pracy nie jest wymagane?

Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy (art. 237(3) k.p.).

Czy zakres obowiązków pracownika determinuje obowiązki pracodawcy w zakresie BHP?

Odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny w zakładzie pracy ponosi pracodawca. Na zakres tej odpowiedzialności nie mają wpływu obowiązki pracowników w dziedzinie BHP oraz powierzenie wykonywania zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu pracy (art. 207 par. 1 Kodeksu pracy). Oznacza to, że za wszelkie zaniedbania odpowie pracodawca, pomimo, iż zlecił wykonywanie obowiązków innym osobom.

Zasady organizacji szkoleń okresowych BHP

Celem szkolenia okresowego jest aktualizacja i ugruntowanie wiedzy i umiejętności w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zaznajomienie uczestników szkolenia z nowymi rozwiązaniami techniczno-organizacyjnymi w tym zakresie (par. 14 rozporządzenia w sprawie szkoleń BHP).

Pracodawca ustala, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, częstotliwość i czas trwania szkolenia okresowego pracowników zatrudnionych na określonych stanowiskach – te ustalenia powinny zostać uregulowane w regulaminie pracy, natomiast u pracodawców, którzy nie są zobowiązani do tworzenia regulaminu pracy – w zarządzeniu lub innym dokumencie wewnętrznym.

Pierwsze szkolenie okresowe pracodawców i innych osób kierujących pracownikami należy przeprowadzić w terminie do 6 miesięcy od dnia rozpoczęcia pracy, natomiast w przypadku pozostałych pracowników termin ten wynosi do 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia pracy na stanowisku.

Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy

Zwolnienie z obowiązku udziału w pierwszym szkoleniu okresowym BHP

Z pierwszego szkolenia okresowego może być zwolniona osoba, która:

• przedłoży aktualne zaświadczenie o odbyciu w tym okresie u innego pracodawcy wymaganego szkolenia okresowego,
• która odbyła w tym czasie szkolenie okresowe wymagane dla osoby zatrudnionej na stanowisku należącym do innej grupy stanowisk, jeżeli jego program uwzględnia zakres tematyczny wymagany programem szkolenia okresowego obowiązującego na nowym stanowisku pracy.

Czy pracodawca może zrezygnować z przeprowadzania szkoleń okresowych BHP?

Od 1 stycznia 2019 r. pracodawca może zrezygnować z przeprowadzania szkoleń okresowych dla pracowników na stanowisku administracyjno-biurowym, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż 3 kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Szkolenia okresowe muszą być realizowane w terminach określonych w przepisach dla danej grupy stanowisk.

Konsekwencje braku aktualnego szkolenia okresowego BHP

Brak aktualnych szkoleń okresowych BHP jest przez inspektorów pracy uznawany za uchybienie i odnotowywany w protokole pokontrolnym. W takiej sytuacji inspektor może zastosować odpowiednie środki prawne, w tym wydać nakaz zobowiązujący pracodawcę do przeprowadzenia wymaganych szkoleń dla konkretnie wskazanych pracowników w określonym terminie.

Dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków bez odbycia wymaganego szkolenia wstępnego może skutkować nie tylko wydaniem takiego nakazu, lecz także nałożeniem kary grzywny w drodze mandatu.

Surowszej ocenie podlegają natomiast przypadki opóźnień w szkoleniach pracowników wykonujących prace szczególnie niebezpieczne, gdzie ze względu na zwiększone ryzyko zawodowe konsekwencje mogą być bardziej dotkliwe.

Wypadek przy pracy a brak aktualnego szkolenia BHP

Brak aktualnego szkolenia w dziedzinie BHP w sytuacji, gdy dochodzi do wypadku przy pracy, stanowi poważne naruszenie obowiązków pracodawcy wynikających z przepisów Kodeks pracy.

W przypadku wypadku przy pracy brak szkolenia okresowego może zostać uznany za istotną przyczynę zdarzenia, co znacząco obciąża pracodawcę. Może to skutkować nałożeniem kary grzywny, a także odpowiedzialnością podczas kontroli prowadzonej przez Państwową Inspekcję Pracy.

W takiej sytuacji sąd może uznać, że brak odpowiedniego szkolenia przyczynił się do powstania wypadku, co z kolei może skutkować obowiązkiem wypłaty odszkodowania przez pracodawcę.