HR Detektywi #144: Większe uprawnienia PIP, wydłużenie okresów orzeczeń o niepełnosprawności, konsultacje w sprawie płacy minimalnej

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Nie będzie pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych. Zamiast tego zostaną wzmocnione kompetencje PIP

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej poinformowało, że Komisja Europejska przyjęła propozycje zmian w Krajowym Planie Odbudowy. Jedną z kluczowych modyfikacji jest rezygnacja z pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych na rzecz wzmocnienia kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy w skutecznym egzekwowaniu przepisów prawa pracy. Oznacza to zwiększenie uprawnień PIP tam, gdzie dochodzi do nadużyć w stosowaniu tych umów. Obecnie rząd oczekuje na zatwierdzenie rewizji przez Radę UE. Zmiany mają zostać wdrożone do czerwca 2026 r.

Jakie nowe uprawnienia zyska PIP?

Rewizja KPO zakłada, że:

• PIP zyska uprawnienia do przekształcania pozornych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnych,
• zostanie usprawniona wymiana danych pomiędzy PIP, ZUS i KAS na potrzeby kontroli,
• wzrosną maksymalne stawki kar, jakie może nakładać PIP.

Bardzo ważną zmianą w tej rewizji jest wzmocnienie Państwowej Inspekcji Pracy. Apelowali o nią zarówno pracownicy jak i pracodawcy. Kluczowe jest to, aby PIP działała mądrzej i sprawniej. Żeby nie kontrolowała na ślepo, a bardziej celowo.

Jan Szyszkosekretarz stanu Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej

Dlaczego umowy cywilnoprawne miały być oskładkowane?

Pełne oskładkowanie umów zlecenie i umów o dzieło było jednym z założeń KPO na lata 2023-2024. Celem reformy był ograniczanie fragmentacji rynku pracy oraz zwiększenie bezpieczeństwa socjalnego niektórych pracowników. Jednocześnie oznaczałoby to wzrost kosztów tych umów i mniejsze zarobki netto wykonawców i zleceniobiorców. Rozwiązanie budziło wiele obaw zarówno po stronie zatrudnionych, jak i zatrudniających.

Przypominamy, że wkrótce okresy wykonywania umów zlecenie będą wliczane do stażu pracy. Pisaliśmy o tym w ostatnich HR Detektywach

News 2: Orzeczenie o niepełnosprawności będą wydawane na dłuższe okresy

26 maja 2025 r. ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk podpisała rozporządzenie zmieniające dotyczące zasad orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Dotychczas orzeczenia dla osób z chorobami rzadkimi i genetycznymi były wydawane na zbyt krótkie okresy ważności. Wymuszało to cykliczne powtarzanie badań, nawet jeśli stan zdrowia tych osób nie rokował poprawy. Częste stawianie się przed komisją i dokumentowanie stanu zdrowia było uciążliwe i stresujące dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów.
Jak informuje ministerstwo, z nowego rozwiązania może skorzystać nawet 192 tys. dzieci do 16. roku życia oraz 1,24 mln osób dorosłych, którzy posiadali orzeczenia na czas określony. Rozporządzenie wejdzie w życie 11 czerwca 2025 r.

Zniesienie badań okresowych dla osób z trwałą niepełnosprawnością było jednym z postulatów deregulacyjnych zespołu Rafała Brzoski, o których pisaliśmy w cyklu HR Detektywi. Czytaj więcej o postulatach

Nowe okresy ważności orzeczeń

Orzeczenia o niepełnosprawności będą wydawane:

• dla osoby powyżej 16. roku życia – na okres nie krótszy niż 7 lat, w przypadku rzadkiej choroby genetycznej lub zespołu Downa
• dla osoby poniżej 16. roku życia – na okres nie krótszy niż 3 lata oraz do ukończenia 16. roku życia w przypadku rzadkiej choroby genetycznej lub zespołu Downa.

Katalog rzadkich chorób genetycznych został zawarty w załączniku 1. tego rozporządzenia.

Uprawnienia osób z niepełnosprawnościami

Orzeczenia o niepełnosprawności pozwalają na dostęp do różnych form wsparcia społecznego. Są to m.in. świadczenia i zasiłki pielęgnacyjne, zwolnienia i ulgi podatkowe, wsparcie edukacyjne, dodatkowe uprawnienia w miejscu pracy tj. dłuższy urlop czy dodatkowe przerwy, ulgi w przejazdach komunikacją publiczną i karty parkingowe. Wydłużenie okresów orzeczeń umożliwi ciągłe korzystanie ze świadczeń i innych form wsparcia, eliminując ryzyko przerw spowodowanych oczekiwaniem na wydanie nowego orzeczenia.

To dobra zmiana, która z jednej strony zapewni sprawniejsze prace komisji, a z drugiej poprawi komfort osób potrzebujących orzeczenia.

Agnieszka Dziemianowicz-BąkMinistra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 

News 3: Konsultacje w sprawie płacy minimalnej w 2026 roku

Rozpoczęły się konsultacje dotyczące podwyżek w strefie budżetowej oraz wysokości wynagrodzenia minimalnego w 2026 roku. Jak informuje Konfederacja Lewiatan, resort pracy proponuje wzrost płacy minimalnej o 7,6% czyli do poziomu 5 020 zł. To podwyżka o 354 zł w porównaniu z rokiem bieżącym. Ostateczną kwotę wynagrodzenia minimalnego Rada Ministrów musi ogłosić do 15 września 2025 r.

Implementacja dyrektywy unijnej o adekwatności wynagrodzeń minimalnych

Od sierpnia 2024 rząd pracuje nad nowymi przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Projekt ustawy ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego unijnej dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej. Według założeń, płaca minimalna miałaby stanowić 55% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Ponadto, do wynagrodzenia minimalnego nie będą się wliczały dodatki funkcyjne, inne dodatki oraz premie i nagrody. Nowe regulacje miałyby wejść od stycznia 2026 roku, natomiast wyż. wym. składniki byłyby wyłączane z płacy minimalnej etapami.

Związki zawodowe przedstawiły swoje propozycje dotyczące płacy minimalnej

Trzy reprezentatywne centrale związkowe domagają się wzrostu wynagrodzeń w strefie budżetowej o 12%, co miałoby zatrzymać odpływ wykwalifikowanych pracowników z sektora publicznego, w którym pensje są wciąż dużo niższe w porównaniu do przedsiębiorstw prywatnych. Zdaniem związków, podwyżka jest konieczna, aby utrzymać konkurencyjność sektora na rynku pracy.

W ostatnich latach polska gospodarka doświadczyła wyjątkowo wysokiej inflacji. Skumulowany wzrost cen w latach 2022–2024 przekroczył 32 proc., z czego aż 14,4 proc. w 2022 roku. Wzrost kosztów życia, spadek siły nabywczej wynagrodzeń oraz rosnąca luka płacowa między sektorem publicznym a prywatnym pogarszają warunki życia i pracy pracowników państwowej sfery budżetowej. Jednocześnie utrudniają skuteczną rekrutację i utrzymanie kadr w instytucjach publicznych. Wobec tego, postulowane przez OPZZ i inne centrale związkowe podwyżki w sektorze publicznym oraz wzrost płacy minimalnej przestają być kwestią wyboru – stają się ekonomiczną koniecznością.

Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych

W kontekście płacy minimalnej na 2026 rok, OPZZ postuluje jej wzrost przynajmniej do kwoty 5 015 zł brutto, czyli o 7,48% w stosunku do roku 2025. Związkowcy argumentują, że taka podwyżka pomoże zrekompensować rosnące koszty życia, utrzymać proporcję płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia, a także ograniczyć zjawisko „pracujących biednych” – osób zatrudnionych, których dochody nie pozwalają na godne życie.

Przedstawiciele pracodawców przeciwni wysokiej podwyżce wynagrodzenia minimalnego

Zdaniem prof. Jacka Męciny, doradcy zarządu Konfederacji Lewiatan, propozycje związków zawodowych nie znajdują uzasadnienia ani w obowiązującej ustawie, ani w obecnej sytuacji makroekonomicznej i społecznej. Dynamiczny wzrost płacy minimalnej w ostatnich latach negatywnie wpływa na rynek pracy. Przy prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniu brutto na poziomie 9 518 zł w 2026 roku, Konfederacja Lewiatan proponuje ustalenie minimalnej płacy na 4 759 zł, co pozwoli zachować jej relację do przeciętnego wynagrodzenia na poziomie 50%. Większe możliwości do negocjacji pracodawcy widzą w zakresie wzrostu płac w sferze budżetowej, gdzie podwyżki są konieczne, aby poprawić jakość usług publicznych.

Tak niepokojąco wysoka podwyżka może oznaczać spore kłopoty na rynku pracy, bo firmy, zwłaszcza małe i średnie nie poradzą sobie z presją płacową, a dodatkowo może pojawić się impuls inflacyjny, który przyczyni się do jeszcze większych problemów gospodarki i negatywnie odbije się na poziomie zatrudnienia.

prof. Jacek Męcinadoradca zarządu Konfederacji Lewiatan

News 4: Rzecznik MŚP apeluje o wyjaśnienia w sprawie pilotażu skróconego czasu pracy

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców Agnieszka Majewska wystąpiła z wnioskiem do resortu pracy o udzielenie dodatkowych wyjaśnień dotyczących pilotażowego programu skrócenia czasu pracy. Przypominamy, że program został zapowiedziany przez ministerstwo w kwietniu i miał ruszyć już w drugim półroczu tego roku.

Według rzeczniczki MŚP pomysł budzi duży niepokój wśród przedsiębiorców. W związku z tym zwraca się ona z wnioskiem o przekazanie informacji o wynikach analiz programu pilotażowego, na które powołuje się ministerstwo pracy. Ponadto, Agnieszka Majewska postuluje o włączenie do Zespołu ds. skróconego czasu pracy przedstawiciela rzecznika MŚP, którego zadaniem będzie ochrona praw przedsiębiorców.

W szczególności ważne jest wyjaśnienie, czy przeprowadzone analizy obejmowały swoim zakresem wpływ skrócenia czasu pracy na podmioty prowadzące działalność w różnych sektorach gospodarki (w tym zwłaszcza w przemyśle, transporcie, budownictwie i usługach), jaki jest potencjalny wzrost kosztów zatrudnienia oraz jak takie rozwiązanie może wpłynąć na sytuację mniejszych pracodawców i ich konkurencyjność

Agnieszka MajewskaRzecznik MŚP

Rzeczniczka zaznacza potrzebę szerokich konsultacji z organizacjami pracowników i pracodawców, które powinny się odbyć przed wprowadzeniem pilotażu. Jej zdaniem takie konsultacje pozwoliłyby na zebranie rzetelnych danych na temat wpływu skrócenia czasu pracy na całą gospodarkę.

News 5: Obowiązek przekazania kopii umowy zawartej z cudzoziemcem – nowe terminy

Od 1 czerwca weszła w życie ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP. Nowe przepisy zakładają m.in. pełną elektronizację procedur legalizacji zatrudnienia. Ustawa nakłada na pracodawców obowiązek przekazywania kopii umów zawartych z cudzoziemcami do odpowiedniego organu wydającego zezwolenie lub oświadczenie o powierzeniu pracy. Ma się to odbywać przez system praca.gov.pl.

29 maja 2025 w Dzienniku Ustaw pojawił się ważny komunikat MRPiPS w sprawie wdrożenia nowych rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie kopii tych umów do odpowiedniego organu. Terminy wdrożenia odpowiednich komponentów w systemie praca.gov.pl, a co za tym idzie terminy od których wejdzie obowiązek przekazywania kopii umów z cudzoziemcem będą następujące:

• 1 lipca 2025 – w przypadku zezwolenia na pracę sezonową wydanego przez starostę,
• 1 lipca 2025 – w przypadku oświadczenia o powierzeniu pracy,
• 1 sierpnia 2025 – w przypadku zezwolenia na pracę wydanego przez wojewodę.

Z powodu braku niezbędnych rozwiązań technicznych, pracodawcy do 1 lipca oraz do 1 sierpnia będą zwolnieni z obowiązku przekazywania umów do organu, który wydał zezwolenie lub dokonał wpisu oświadczenia do ewidencji. Nieprzekazanie umowy w tym okresie nie będzie wiązało się z negatywnymi konsekwencjami dla pracodawców.

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

Zdobądź prestiżowy certyfikat i kompetencje specjalisty kadr i płac.

Dołącz do prawdopodobnie najlepiej zaprojektowanego kursu, który łączy wiedzę i praktykę!
Start: 27.08.2026
Czas trwania: 6 miesięcy

Sprawdź