HR Detektywi #168: Trzecia wersja ustawy o PIP, rewizja przepisów o zasiłku opiekuńczym, ojcowie chętniej korzystają z urlopu rodzicielskiego

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Trzecia wersja projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

W czwartek, 13 listopada 2025 roku, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odbyło się spotkanie dotyczące zmian w kompetencjach Państwowej Inspekcji Pracy. W jego efekcie ukazała się trzecia wersja projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

W nowej wersji skupiono się na doprecyzowaniu niektórych przepisów. Utrzymano kompetencję inspektorów do stwierdzania istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja będzie podlegać natychmiastowemu wykonaniu w zakresie skutków, jakie przepisy prawa pracy wiążą z nawiązaniem stosunku pracy od dnia doręczenia decyzji do pracodawcy – co budzi duże obawy przedsiębiorców.

Sprawdź założenia drugiej wersji ustawy w #165 wydaniu HR Detektywi!

Ograniczony czas na reklasyfikację umów cywilnoprawnych

Według nowego projektu okręgowy inspektor pracy będzie mógł stwierdzić istnienie stosunku pracy w drodze decyzji, jednak za okres nie dłuższy niż trzy lata wstecz od dnia wszczęcia postępowania.

W przypadku, gdy inspektor stwierdzi, że praca jest świadczona na warunkach przewidzianych dla stosunku pracy, będzie mógł:

• wydać polecenie o zmianie umowy (termin na wykonanie będzie wynosił 14 dni),
• wydać decyzję administracyjną stwierdzającą stosunek pracy,
• skierować do właściwego sądu pracy powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy. Wówczas to sąd ustali, czy umowę cywilnoprawną należy zamienić w umowę o pracę.

Treść ustawy nie precyzuje kryteriów, które będą decydować o tym, jaką ścieżkę wybierze inspektor pracy. To oznacza, że wybór rozwiązania będzie zależał od inspektora prowadzącego kontrolę.

Odwołanie od decyzji PIP. Nowe uprawnienie Głównego Inspektora Pracy

Pracodawca będzie mógł odwołać się od decyzji inspektora w sprawie ustalenia stosunku pracy oraz domagać się odszkodowania w przypadku wydania błędnej decyzji. Nowe przepisy przewidują, że w postępowaniu odwoławczym, Główny Inspektor Pracy lub sąd będzie mógł uchylić rygor natychmiastowej wykonalności decyzji, jeżeli uzna, że jej wykonanie mogłoby spowodować istotne i nieodwracalne skutki dla pracodawcy lub osoby, której praw i obowiązków dotyczy. Jednocześnie, uchylając rygor natychmiastowej wykonalności, sąd i GIP będzie mógł określić warunki tymczasowego wykonania decyzji, w tym w szczególności zabezpieczyć interes pracownika na czas trwania postępowania.

W sytuacji, gdy okręgowy inspektor pracy wyda decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, a sąd w toku postępowania cywilnego uzna, że umowa nie miała charakteru stosunku pracy, powstaje problem odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z błędnego działania organu państwowego. W takim przypadku odpowiedzialność odszkodowawcza spoczywa na Skarbie Państwa, na podstawie zasad odpowiedzialności państwa za działanie organów władzy publicznej, wynikających w szczególności z art. 417 §1 i następne k.c.

Odwołujący się będzie miał możliwość wraz z odwołaniem wniesienia roszczenia o odszkodowanie w sytuacji, gdy w związku z wydaną decyzją poniósł szkodę. Sąd rozpoznając odwołanie rozstrzygnie wówczas także o roszczeniu odszkodowawczym.

Uzasadnienie projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw

News 2: Zmiany w zasiłku opiekuńczym dla rodziców dzieci chorych onkologicznie

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Zdrowia zapowiadają wspólną rewizję przepisów dotyczących zasiłku opiekuńczego. Przedstawiciele resortów przyznają, że obecne regulacje nie są dostosowane do sytuacji rodzin opiekujących się dziećmi przewlekle chorymi – zwłaszcza tymi zmagającymi się z chorobami nowotworowymi i genetycznymi.

Obecne limity zasiłku opiekuńczego

Obowiązujące limity świadczenia, zależne głównie od wieku dziecka, zdaniem wielu rodziców nie odzwierciedlają realnych potrzeb związanych z długim i obciążającym leczeniem.

Tymczasem, w przypadku długotrwałych terapii, limity te wyczerpują się błyskawicznie, nie obejmując nawet jednej pełnej fazy leczenia. Regulacje nie uwzględniają szczególnych przypadków, gdy opieka wymaga znacznie więcej czasu. W konsekwencji wielu rodziców zmuszonych jest korzystać z urlopów bezpłatnych, a niekiedy całkowicie rezygnować z pracy.

Interpelacja i odpowiedź wiceministra pracy

Na problem ten zwróciła uwagę posłanka Danuta Jazłowiecka w interpelacji nr 12838, podkreślając, że okres 60 dni opieki nie pokrywa rzeczywistego czasu potrzebnego rodzicom dzieci chorych onkologicznie. W takich przypadkach posłanka zaproponowała bardziej elastyczny model przyznawania świadczeń, który pozwalałby lekarzowi prowadzącemu w porozumieniu z ZUS, określić indywidualny okres świadczenia.

Obecnie rodzicom dzieci chorych nowotworowo przysługuje 60 dni zwolnienia na opiekę nad dzieckiem, jednak w przypadku leczenia onkologicznego jest to okres dalece niewystarczający. Proces leczenia nowotworów u dzieci trwa często od kilku miesięcy do nawet kilku lat, nierzadko z koniecznością hospitalizacji, rehabilitacji i leczenia powikłań.

Lekarze oraz rodzice dzieci onkologicznych podkreślają, że obecność rodzica przy dziecku w tym czasie jest nie tylko wsparciem emocjonalnym, ale przede wszystkim elementem realnie wpływającym na pozytywny przebieg terapii. Gdy mały pacjent pozostaje na oddziale bez rodzica, pogarsza się jego samopoczucie, a stres może negatywnie wpływać na skuteczność leczenia.

Interpelacja nr 12838 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie potrzeby wydłużenia okresu wypłacania zasiłku opiekuńczego rodzicom dzieci chorujących onkologicznie i genetycznie, zgłaszająca: Danuta Jazłowiecka

W odpowiedzi na interpelację wiceminister Sebastian Gajewski poinformował, że resort pracy dostrzega opisany problem. Zaproponowanie nowych rozwiązań, wypracowanych wspólnie z Ministerstwem Zdrowia, pozostaje jednym z priorytetów resortu. Z odpowiedzi dowiadujemy się również, że obecnie w Ministerstwie prowadzone są prace analityczne związane z wytyczeniem kierunków zmian w przepisach regulujących prawo do zasiłku opiekuńczego.

Źródło: www.kadry.infor.pl

News 3: Ojcowie chętniej korzystają z urlopu rodzicielskiego

Coraz więcej ojców decyduje się na skorzystanie z urlopu rodzicielskiego. Zdaniem ZUS, jest to pozytywny efekt wprowadzenia do polskiego prawa unijnej dyrektywy work-life balance.

Ojcowie chętniej korzystają z urlopu rodzicielskiego i jednocześnie rezygnują z urlopu ojcowskiego

ZUS poinformował, że między styczniem a sierpniem 2025 roku urlop rodzicielski wzięło 35,1 tys. mężczyzn. Liczba ta zbliża się do wyniku z całego 2024 roku (41,9 tys.) i stanowi blisko dwukrotność liczby ojców korzystających z tego uprawnienia w 2023 roku (19 tys.). Wzrost ten świadczy o rosnącej popularności partnerskiego modelu wychowania dzieci.

Z drugiej strony, ZUS raportuje wyraźny spadek liczby mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego. W 2023 roku z urlopu ojcowskiego skorzystało 182 tys. mężczyzn, w 2024 roku – 162 tys., a od stycznia do sierpnia 2025 roku jedynie 91,6 tys.

Urlop rodzicielski a urlop ojcowski – poznaj różnice!

Rosnąca popularność urlopu rodzicielskiego przy jednoczesnym spadku wykorzystania urlopu ojcowskiego wskazuje na konieczność edukacji na temat prawa do świadczeń związanych z rodzicielstwem. Dane przedstawione przez ZUS mogą świadczyć o tym, że ojcowie nie zdają sobie sprawy z różnic między tymi urlopami. Z kolei dzięki znajomości zasad prawa pracy będą mogli w pełni i świadomie planować wykorzystanie przysługujących im uprawnień.

Malejąca luka w zasiłkach

ZUS zwraca uwagę jeszcze na inną pozytywną tendencję. Chodzi o zmniejszanie się dysproporcji w wysokości zasiłków macierzyńskich i rodzicielskich wypłacanych kobietom i mężczyznom.

Dobra wiadomość jest taka, że zmniejsza się różnica w wysokości zasiłku wypłacanego kobietom i mężczyznom za czas urlopu rodzicielskiego. Od stycznia do sierpnia 2025 roku przeciętna dzienna wysokość zasiłku ojca wynosiła 173 zł, a matki – 140 zł. Oznacza to, że zasiłek mamy stanowił 81 proc. zasiłku taty.

Dla porównania, w 2024 roku przeciętna dzienna wysokość zasiłku ojca wynosiła 167 zł, a matki – 124 zł, co oznaczało udział na poziomie 74 proc. W 2023 roku było to zaledwie 70 proc.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Źródło: www.zus.pl