HR Detektywi #159: Sejm przyjął ustawę stażową, decyzja rządu w sprawie wynagrodzenia minimalnego w 2026 roku, koniec bezpłatnych praktyk absolwenckich

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu pracy w sprawie naliczania stażu pracy

W piątek, 12 września 2025 roku, Sejm uchwalił tzw. ustawę stażową, która wprowadza przełomowe zasady ustalania stażu pracy pracowników. To ważna zmiana szczególnie dla byłych przedsiębiorców lub osób, które przez lata świadczyły pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, a aktualnie pracują na podstawie umów o pracę. Mimo że te osoby były aktywne zawodowo przez długi czas, ich staż pracy, od którego zależą liczne uprawnienia pracownicze, był znacznie krótszy niż staż osób, które od początku pracowały na podstawie umowy o pracę.

Mało kto tak naprawdę ma możliwość wyboru formy „zatrudnienia”, formy umowy, na podstawie której świadczona jest praca. Zlecenie to też praca. Jednoosobowa działalność gospodarcza to praca. I zasługują na docenienie. Dlatego konieczna jest zmiana Kodeksu pracy, aby wyrównać szanse w dostępie do niektórych uprawnień pracowniczych, jak i stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego.

^{Agnieszka Dziemianowicz-Bąk}

Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Pytania i odpowiedzi o wliczanie B2B i umów zlecenie do stażu pracy. Przeczytaj Wydanie Specjalne HR Detektywów!

Jakie nowe okresy aktywności zawodowej będą zaliczane do stażu pracy?

Do stażu pracy wliczą się okresy: prowadzenia działalności gospodarczej lub współpracy z osobą prowadzącą działalność, zawieszenia działalności w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, wykonywania umowy zlecenia lub świadczenia usług, pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej oraz okresy pracy zarobkowej za granicą.

Sejm odrzucił poprawki posłów PIS, którzy postulowali zaliczenie do stażu pracy okresu pozostawania osobą duchową lub zakonną, wykonywania pracy nakładczej, pozostawania członkiem rady nadzorczej oraz wspólnikiem spółki handlowej.

Dokumenty potwierdzające staż pracy według nowych zasad

Nowe okresy aktywności zawodowej będą wliczane do stażu pracy na podstawie zaświadczenia z ZUS. Wniosek o wydanie zaświadczenia pracownik będzie mógł złożyć za pośrednictwem portalu PUE. ZUS wyda zaświadczenie lub decyzję w tej sprawie elektronicznie, a powiadomienie o piśmie prześle na adres e-mail lub numer telefonu. Okresy pracy za granicą mogą być udokumentowane w inny, wiarygodny sposób np. dokumentami z zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej. Przepisy nie ograniczają katalogu dokumentów potwierdzających zagraniczny staż.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Teraz nowelizacja Kodeksu pracy trafi do rozpatrzenia przez Senat. Nowe przepisy mają wejść w życie od 1 stycznia 2026 roku dla pracodawców z sektora finansów publicznych. Pozostałych pracodawców będzie obowiązywał termin 6 miesięcy od dnia ogłoszenia regulacji w Dzienniku Ustaw.

Należy zaznaczyć, że do stażu pracy będą wliczały się prawidłowo udokumentowane okresy pracy sprzed wejścia w życie ustawy. Nie oznacza to, że uprawnienia (np. wymiary urlopów) zostaną wstecznie przeliczone. Po stronie pracowników nie powstaną roszczenia o uzupełnienie uprawnień przysługujących za ubiegłe lata.

News 2: Decyzja rządu w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2026 roku

W poniedziałek, 15 września, w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r.

Nowe stawki wynagrodzenia oznaczają podwyżkę o 140 zł w przypadku stawki miesięcznej oraz o 0,90 zł w przypadku stawki godzinowej w porównaniu z 2025 rokiem.

Decyzje o kwotach minimalnych podjął rząd, ponieważ partnerom społecznym działającym w ramach Rady Dialogu Społecznego nie udało się w ustawowym terminie uzgodnić wspólnego stanowiska w tej sprawie. Ostateczna kwota znacznie odbiega od propozycji związkowców, którzy postulowali kwotę wynagrodzenia minimalnego w wysokości co najmniej 5015 zł. Za to organizacje pracodawców wnioskowały o wzrost płacy minimalnej o 50 zł w stosunku do 2025 roku.

News 3: Koniec z darmową pracą dla młodych. Staże na nowych zasadach

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało założenia nowej ustawy o stażach. Celem projektu jest wyeliminowanie bezpłatnych staży oraz uregulowanie zasad ich organizacji na otwartym rynku pracy. Nowe przepisy mają zapewnić wysoką jakość staży, lepszą ochronę praw stażystów (niezależnie od ich wieku) i zminimalizować ryzyko zastępowania stosunku pracy umowami stażowymi.

Likwidacja ustawy o praktykach absolwenckich

Projekt zakłada uchylenie obowiązującej od 2009 roku ustawy o praktykach absolwenckich. W jej miejsce wprowadzony zostanie jednolity model staży. Tym samym zlikwidowana zostanie możliwość oferowania bezpłatnych praktyk.

Umowa o praktykę absolwencką. Sprawdź, jak zatrudnić praktykanta!

Rozproszone i niejednorodne prawodawstwo w obszarze praktyk i staży skutkuje brakiem jednolitych standardów jakości staży. Jakość stażu – zarówno jeśli chodzi o jego cel czy program, jak i warunki jego odbywania – zależeć może w większości przypadków jedynie od regulacji wewnętrznych oraz dobrej woli pracodawców. Status praktykantów i stażystów pozostaje często niejasny, a nadużywanie instytucji stażu może prowadzić do traktowania stażystów jako darmowej lub taniej siły roboczej i unikania zatrudnienia pracowniczego.

_{Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej}

Jak podaje resort pracy, z badań przeprowadzonych w 2023 roku wynika, że 1/3 pracodawców oferujących praktyki proponowała wyłącznie formy bezpłatne. Brak jednolitych regulacji prowadził do nadużyć – stażyści często byli traktowani jako tania siła robocza, bez realnych gwarancji rozwoju zawodowego. Nowe przepisy mają służyć nie tylko osobom młodym, które wchodzą na rynek pracy, ale również osobom bezrobotnym i przebranżawiającym się.

Nowe zasady odbywania staży. Co się zmieni? 

Ministerstwo przewiduje następujące zasady organizacji staży:

• obowiązek zawierania pisemnej umowy stażowej, obejmującej program i cele stażu,
• zakaz wymagania od stażysty wcześniejszego doświadczenia w zawodzie,
• zobowiązanie organizatora stażu do wyznaczenia mentora lub opiekuna stażysty,
• maksymalny okres stażu do 6 miesięcy,
• wypłatę świadczenia pieniężnego w wysokości co najmniej 35% przeciętnego wynagrodzenia (obecnie ok. 3062 zł brutto). Jednocześnie wysokość świadczenia pieniężnego nie może przekraczać wysokości przeciętnego wynagrodzenia (obecnie ok. 8 749 zł brutto),
• obowiązek ubezpieczenia stażysty na zasadach analogicznych jak w przypadku zleceniobiorców,
• zapewnienie, że czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy,
• prawo do 1 dnia wolnego za każdy przepracowany miesiąc stażu w trakcie pierwszych 3 miesięcy i do 2 dni za każdy przepracowany miesiąc stażu w trakcie kolejnych 3 miesięcy,
• możliwość kontroli legalności staży przez Państwową Inspekcję Pracy.

Projekt ustawy wpisuje się w kierunek działań Unii Europejskiej, która pracuje nad dyrektywą zakazującą bezpłatnych staży. Nowe przepisy mają zostać przyjęte przez Radę Ministrów jeszcze w IV kwartale tego roku.

Akademia Master Certyfikowany Kurs Kierownika Działu kadr i płac

Zostań liderem zmian w swojej organizacji!
Start: 20.05.2026
Czas trwania: 6 miesięcy

Sprawdź