HR Detektywi #162: Ochrona przedemerytalna dla wszystkich zatrudnionych na czas określony, zastrzeżenia do nowelizacji ustawy o PIP, zwolnienie ze składek dla studentów spoza UE

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Ochrona przedemerytalna dla wszystkich zatrudnionych na czas określony

Sąd Najwyższy wydał istotną uchwałę dla osób zatrudnionych na podstawie umowy na czas określony, objętych ochroną przedemerytalną. Przypominamy, że zgodnie z przepisami Kodeksu pracy ochrona przed wypowiedzeniem umowy o pracę dotyczy pracowników, którzy osiągną wiek emerytalny nie później niż za 4 lata.

Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła mężczyzny zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas określony od maja 2022 r. do listopada 2023 roku. Firma jednak wypowiedziała umowę wcześniej, w związku z redukcją etatów ze względu na niższą liczbę zamówień. Pracownik był wówczas w okresie ochrony przedemerytalnej. Wiek emerytalny miał osiągnąć w czerwcu 2026 roku.

Choć umowa o pracę na czas określony rozwiązałaby się z upływem terminu w listopadzie 2023, a pracodawca nie byłby zobligowany do jej przedłużenia, to pojawiły się uzasadnione wątpliwości, czy mógł on wcześniej wypowiedzieć umowę, zważając na ochronę przedemerytalną przewidzianą w Kodeksie pracy.

Decyzja Sądu Najwyższego

Sąd rejonowy rozstrzygnął sprawę na korzyść pracownika, a pracodawca w ramach zadośćuczynienia miał wypłacić zatrudnionemu odszkodowanie. Firma jednak odwołała się od wyroku, a sprawa ze względu na rozbieżne orzecznictwo trafiła do Sądu Najwyższego. Ten zaś, jak informuje PAP, w poszerzonym składzie orzekł, że „wynikający z art. 39 Kodeksu pracy zakaz wypowiedzenia umowy o pracę dotyczy także umowy zawartej na czas określony, w tym też takiej, której okres obowiązywania upływa przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego” (Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt III PZP 6/24).

Ochrona byłaby iluzoryczna, gdyby przyjąć, że dotyczy tylko umów na czas określony, które zostały zawarte na czas do ukończenia wieku emerytalnego.

_{Sędzia Ewa Stryczyńska}

Ochroną przed wypowiedzeniem objęci są więc wszyscy pracownicy, którym do emerytury zostało nie więcej niż 4 lata, bez względu na to czy ich umowa rozwiąże się z mocy prawa przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Dla osób w wieku przedemerytalnym oznacza to większą stabilność zatrudnienia i dochodu. Wyrok może też wpłynąć na decyzje pracodawców co do okresów trwania umów. Aby zabezpieczyć swoje interesy w niestabilnych warunkach rynkowych, pracodawcy mogą częściej proponować osobom w okresie ochrony przedemerytalnej umowy na krótszy czas.

Źródło: www.gazetaprawna.pl

News 2: Zastrzeżenia do projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

Trwają konsultacje nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Najważniejszą zmianą jest przyznanie organom PIP nowej kompetencji. Okręgowi inspektorzy będą upoważnieni do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy, jeżeli umowa cywilnoprawna jest świadczona na warunkach określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Decyzja ta będzie natychmiast wykonalna w zakresie uprawnień pracowniczych, a w zakresie podatków i ubezpieczeń społecznych – zostanie wstrzymana do dnia upływu terminu na wniesienie odwołania. Podmiot zatrudniający lub osoba zatrudniona będą mieli na to tylko 7 dni. Pomysł budzi liczne kontrowersje. Swoje stanowisko w sprawie przedstawiła m.in. Rzeczniczka MŚP oraz Konfederacja Lewiatan.

Czytaj więcej o założeniach reformy PIP w #156 wydaniu HR Detektywi!

Zastrzeżenia pracodawców. Stanowisko Konfederacji Lewiatan

Zdaniem Konfederacji Lewiatan nowe uprawnienie ingeruje w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto w piśmie skierowanym do Ministry Pracy przedstawiciele pracodawców zwracają uwagę, że w latach 2022-2024 inspektorzy skierowali do sądu 94 powództwa o ustalenie stosunku pracy na rzecz 106 osób, a jedynie w 32 sprawach sądy ustaliły stosunek pracy. W świetle tych danych ryzykowne jest, że decyzja inspektora ma wywoływać natychmiastowy skutek w zakresie praw pracowniczych. Projekt bowiem nie precyzuje, co w sytuacji, gdy sąd uchyli taką decyzje i czy pracodawcy będzie przysługiwać z tego tytułu odszkodowanie.

W momencie wydania decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy, przedsiębiorca uzyskuje status pracodawcy ze wszelkimi tego konsekwencjami w zakresie prawa pracy od ustalonej
przez inspektora daty rozpoczęcia pracy, a także skutkami w zakresie podatków i ubezpieczeń społecznych od dnia wydania decyzji. W 2024 roku w I instancji średni czas trwania spraw
z zakresu prawa pracy w sądach rejonowych wynosił około 8,8 miesiąca. W sądach okręgowych było to około 11,4 miesiąca. W dużych miastach czas ten był znacznie być dłuższy — często 2-3 lata. Projektodawca nie precyzuje natomiast kwestii odszkodowania dla pracodawcy w przypadku uchylenia decyzji przez sąd. Dotyczy to również sytuacji osób współpracujących a poszkodowanych decyzją PIP. Skutki pierwotnego zastosowania się do uchylonej następnie decyzji będą ogromnie obciążające zarówno po stronie pracodawców, jak i osób współpracujących. Decyzje mają zatem potencjał wyrządzenia ich adresatom szkód
liczonych w milionach złotych.

_{Stanowisko Konfederacji Lewiatan z dnia 30.09.202 r. (KL/476/163/RL/2025)}

Uwagi rzeczniczki MŚP do projektu

Zastrzeżenia do projektu zgłosiła również Rzeczniczka MŚP Agnieszka Majewska. Jej zdaniem nowa kompetencja PIP stanowi zbyt głęboką ingerencję w zasadę swobody umów, pewność zobowiązań cywilnoprawnych i stabilność obrotu gospodarczego.

Agnieszka Majewska zwraca uwagę, że przepisy nie wyjaśniają skutków decyzji PIP stwierdzającej istnienie stosunku pracy na obowiązki podatkowe przedsiębiorców. Nie wiadomo, jak takie decyzje wpłyną na wcześniej rozliczone podatki, w tym VAT, ani czy przedsiębiorcy nie będą narażeni na odpowiedzialność karną za faktury wystawione w ramach umów cywilnoprawnych, które zostaną później uznane za stosunek pracy. Podkreśla również, że projekt nie precyzuje, co stanie się z opłaconymi już składkami i podatkami od umów cywilnoprawnych – czy będą one automatycznie zaliczane na poczet należności z umowy o pracę czy zwracane na wniosek przedsiębiorców. Rzeczniczka negatywnie ocenia również zbyt krótki termin na odwołanie się od decyzji inspektora.

Na negatywna ocenę zasługuje przewidziana w projektowanym art. 34 ust. 5b ustawy o PIP regulacja, zgodnie z którą od decyzji okręgowego inspektora pracy stwierdzającej istnienie stosunku pracy odwołanie wnosi się w terminie zaledwie 7 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 1 pkt 13 lit. f projektu ustawy). Przedmiotem powyższych decyzji będą na ogół kwestie o złożonym charakterze merytorycznym, a ponadto prawdopodobnym jest, że inspektorzy pracy będą jednocześnie wydawać decyzje dotyczące większych grup osób, co jeszcze bardziej komplikuje wyzwanie organizacyjne, jakim będzie terminowe wniesienie odwołania od omawianego rozstrzygnięcia przez przedsiębiorcę uznanego za pracodawcę. Warto przypomnieć, iż określony w art. 129 § 2 k.p.a. ogólny termin na wniesienie odwołania w sprawie administracyjnej wynosi co do zasady 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uzasadnienie projektu ustawy nie przedstawia natomiast argumentów przemawiających za wprowadzeniem skróconego terminu wniesienia odwołania w przypadku spraw dotyczących stwierdzenia istnienia stosunku pracy w sytuacjach, w których zawarto umowy cywilnoprawne.

_{Opinia Rzecznika MŚP do projektu o zmianie ustawy o PIP z dnia 22 września 2025 r.}

Źródło: lewiatan.org, rzecznikmsp.gov.pl

News 3: Zwolnienie ze składek na ubezpieczenia społeczne studentów spoza UE

Student-cudzoziemiec wykonujący umowę zlecenie nie zapłaci składek na ubezpieczenia społeczne, bez względu na to czy kształci się w polskiej uczelni czy zagranicznej. O interpretacje do organu rentowego w tej sprawie wystąpił przedsiębiorca zatrudniający zleceniobiorców-cudzoziemców do prostych prac magazynowych, produkcyjnych, porządkowych. Zleceniobiorcy byli zatrudniani na podstawie oświadczenia o powierzeniu pracy, powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy, zezwoleń na pracę itp. Ponadto zleceniobiorcy posiadali dokumenty potwierdzające legalny pobyt na terytorium Polski.

Zleceniobiorcy nie przekroczyli 26 roku życia, a przed zatrudnieniem rozpoczęli naukę w szkołach w różnych krajach, m.in. Ukraina, Białoruś, Mołdawia, Gruzja, Uzbekistan, Filipiny, Meksyk. Ponadto posiadali oni aktualne legitymacje słuchacza, ucznia bądź studenta lub przedstawili zaświadczenie ze szkoły o statusie ucznia lub studenta w danym semestrze. Zleceniobiorcy nie zostali zgłoszeni do ubezpieczeń zdrowotnych przez rodziców i nie przedłożyli potwierdzenia zgłoszenia przez szkołę. Firma wystąpiła do ZUS o interpretację przepisów dotyczących obowiązku podlegania zleceniobiorców ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartych umów. Zdaniem przedsiębiorcy nie należy za studentów odprowadzać składek ani dokonywać zgłoszeń do ZUS.

Student zagranicznej uczelni nie będzie podlegał ubezpieczeniom w Polsce

W wyjaśnieniach ZUS powołał się na art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym zleceniobiorcy nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami do 26. roku życia. Jednocześnie organ rentowy podkreślił, że przy ustalaniu obowiązku ubezpieczeń społecznych tych osób nie ma znaczenia obywatelstwo, ani kraj odbywania nauki czy studiów. Tym samym ZUS uznał za prawidłowe stanowisko firmy.

Źródło: Interpretacja indywidualna ZUS z 1 października 2025 r., sygn. DI/200000/43/936/2025

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

Zdobądź prestiżowy certyfikat i kompetencje specjalisty kadr i płac.

Dołącz do prawdopodobnie najlepiej zaprojektowanego kursu, który łączy wiedzę i praktykę!
Start: 27.08.2026
Czas trwania: 6 miesięcy

Sprawdź