HR Detektywi #163: Nowe terminy wyłączenia dodatków z wynagrodzenia minimalnego, odmowa prawa do zasiłku z ubezpieczenia wypadkowego, odbiór dnia wolnego za 1 listopada

Partnerem technologicznym serii HR Detektywi jest Soneta Sp. z o.o. producent oprogramowania ERP enova365

enova 365

News 1: Nowe terminy wyłączenia dodatków z wynagrodzenia minimalnego

Trwają prace nad nową ustawą o minimalnym wynagrodzeniu. Głównym celem projektu jest wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej. Choć państwa członkowskie miały obowiązek implementacji przepisów do 15 listopada 2024 r., Polska nie zdążyła tego zrobić w wymaganym terminie.

Obecny stan prawny i zmiany przewidziane w projekcie

W obecnym stanie prawnym wynagrodzenie minimalne obejmuje nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również inne składniki wynagrodzenia, w tym np. premie i dodatki. Obowiązująca ustawa wprost stanowi, że w minimalnym wynagrodzeniu nie uwzględnia się:

• dodatku za szczególne warunki pracy.
• nagrody jubileuszowej,
• odprawy emerytalno – rentowej,
• wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych,
• dodatku za pracę w porze nocnej,
• dodatku stażowego.

Z kolei projekt nowej ustawy przewiduje, że z wynagrodzenia minimalnego zostaną etapowo wyłączone również dodatki funkcyjne (od 1 stycznia 2026 r.) , inne dodatki (od 1 stycznia 2027 r.) oraz premie i nagrody (od 1 stycznia 2028 r.). Zdaniem resortu pracy, który odpowiada za przygotowanie projektu, składniki te często stanowią jedynie uzupełnienie do poziomu minimalnego wynagrodzenia za pracę, przez co utraciły swoją pierwotną funkcję motywacyjną.

W praktyce oznacza to, że w wielu firmach – tam, gdzie dotychczas część płacy minimalnej była „uzupełniana” tymi dodatkami czy premiami – konieczne będzie podniesienie wynagrodzeń zasadniczych. To też może wiązać się ze znacznie wyższymi kosztami wynagrodzeń. Z tego powodu ustawodawca zdecydował się wprowadzić zmiany stopniowo, tak by pracodawcy mieli czas na dostosowanie się do nowych przepisów.

Resort pracy przesuwa terminy z powodu licznych uwag przedstawicieli rządu

Skutki regulacji odczują nie tylko przedsiębiorstwa z sektora prywatnego, ale również jednostki sfery budżetowej. Przedstawiciele pozostałych resortów w ramach konsultacji projektu sygnalizowali potrzebę uwzględnienia wyższych kosztów wynagrodzeń w budżetach na kolejne lata, aby zapewnić możliwość realizacji nowych wymogów. W odpowiedzi na liczne uwagi Ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk poinformowała o przesunięciu o rok powyższych terminów.

News 2: Odmowa prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego z powodu rażącego niedbalstwa

Nie każdy wypadek przy pracy uprawnia do otrzymania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, świadczenia nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Powyższe potwierdził ostatnio Sąd Najwyższy, a ubezpieczony, który doprowadził do wypadku drogowego wskutek niedostosowania prędkości do warunków jazdy, stracił prawo do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia wypadkowego. Sprawa dotyczyła kierowcy, który uległ wypadkowi w czasie wykonywania obowiązków służbowych. Kierowca zjechał na przeciwległy pas ruchu i uderzył w inny pojazd, który poruszał się prawidłowo. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczeń, wskazując, że wyłączną przyczyną zdarzenia było rażące niedbalstwo pracownika.

HR-owe Koło Ratunkowe: Wypadek w drodze do pracy i z pracy. Czytaj tutaj

Stan faktyczny

ZUS ustalił, że ubezpieczony doprowadził do kolizji, ponieważ nie dostosował prędkości do warunków panujących na drodze. To zaś stanowiło naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. Ubezpieczony odwołał się od decyzji, jednak sądy oddaliły jego roszczenia. Pracownik argumentował, że sądy błędnie utożsamiły niedostosowanie prędkości z rażącym niedbalstwem.

Ostatecznie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który nie podzielił argumentacji zatrudnionego i odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Zdaniem Sądu Najwyższego, nieprawidłowa technika jazdy oraz brak należytej obserwacji drogi, wynikające z naruszenia przepisów ruchu drogowego, będące jedyną przyczyną wypadku, mogą stanowić podstawę wyłączenia prawa ubezpieczonego do świadczeń.

Zwrócić należy uwagę, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (aktualnie t.j. z 2025 r. poz. 257), świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3 ustawy, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliła się wykładnia, że uprawniony nie traci prawa do świadczenia wypadkowego, jeżeli oprócz udowodnionego naruszenia przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, wywołanego jego umyślnym lub rażąco niedbałym zachowaniem – przyczyną wypadku przy pracy (wypadku komunikacyjnego) było obiektywnie nieprawidłowe (niewłaściwe) zachowanie innego uczestnika zdarzenia, choćby niezawinione. 

_{Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2025 r. I USK 402/23}

Źródło: www.prawo.pl, Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2025 r. I USK 402/23

News 3: Odbiór dnia wolnego za 1 listopada

W tym roku Uroczystość Wszystkich Świętych przypada w sobotę, 1 listopada. To oznacza, że pracodawcy będą zobowiązani do przyznania dodatkowego dnia wolnego pracownikom. Przypominamy najważniejsze zasady udzielania wolnego za święto przypadające w sobotę.

Skoro 1 listopad przypada w dniu wolnym od pracy wynikającym z zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy (w wolną sobotę), mamy do czynienia z sytuacją, w której mimo obniżenia nominału czasu pracy zarówno z tytułu święta, jak i 5-dniowego tygodnia pracy, pracownik jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy tylko w jednym dniu. Stąd wynika obowiązek udzielenia pracownikom dodatkowego dnia wolnego od pracy. Nieudzielenie dnia wolnego stanowi naruszenie przepisów o czasie pracy, za co grozi grzywna nawet do 30 000 zł.

Czy firma może wyznaczyć odbiór dnia wolnego w innym miesiącu?

Dzień wolny za święto przypadające w sobotę pracodawca powinien oddać w tym samym okresie rozliczeniowym. Zatem jeżeli w zakładzie pracy jest 1-miesięczny okres rozliczeniowy, wolny dzień należy wyznaczyć w listopadzie. W praktyce wiele firm wskazuje na 10 listopada jako dzień odbioru wolnego, ze względu na przypadające dzień później Święto Niepodległości (11 listopada). Taki układ kalendarza pozwala pracownikom skorzystać z długiego weekendu od 8 do 11 listopada.

Niektórzy pracodawcy rozważają udzielenie dnia wolnego 31 października, ponieważ część pracowników odwiedza wtedy cmentarze w związku ze zbliżającym się Dniem Wszystkich Świętych. Takie rozwiązanie jest jednak dopuszczalne tylko wtedy, gdy w firmie obowiązuje dłuższy okres rozliczeniowy, na przykład kwartalny. Jeżeli trzymiesięczny okres rozliczeniowy trwa od 1 października do 31 grudnia, nie ma przeszkód, by dzień wolny za święto przypadające w sobotę udzielić właśnie 31 października.

Jak ustalić termin odbioru dnia wolnego?

Co do zasady dzień wolny za święto przypadające w sobotę wyznacza samodzielnie pracodawca. Może on jednak ustalić termin jego odbioru w porozumieniu z zespołem. Nie ma również przeszkód, aby ustalić zasadę, że pracownicy składają wnioski o udzielenie dnia wolnego w zamian za święto przypadające w sobotę, wskazując konkretny, preferowany termin. Ostateczna decyzja o uwzględnieniu takiego wniosku należy jednak do pracodawcy.

Odbiór dnia wolnego za święto w sobotę, a zatrudnienie w trakcie miesiąca. Czytaj tutaj

Akademia Mistrzostwa Kadrowo-Płacowego

Zdobądź prestiżowy certyfikat i kompetencje specjalisty kadr i płac. Dołącz do prawdopodobnie najlepiej zaprojektowanego kursu, który łączy wiedzę i praktykę!
Start: 21.05.2026
Czas trwania: 6 miesięcy

Sprawdź